Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19-20 Mayıs tarihlerinde Pekin'i ziyaret etti.
Ziyaret, bir önceki hafta Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald J. Trump ve beraberinde teknoloji devleri yöneticilerinin olduğu 'çıkarma'yı müteakiben olunca ister istemez mukayeselerin ardı arkası kesilmedi.
Ancak ondan daha mühim bir mevzu vardı.
Yayınlanan 'Ortak Deklarasyon'.
4 Şubat 2022 Pekin Kış Olimpiyatları bağlamındaki Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin Halk Cumhuriyeti ziyaretinde yayınlanan 'Ortak Deklarasyon' Ukrayna saldırısının hemen öncesinde gelmişti.
Şimdiki ise ne hikmetse Rusya Federasyonu başkenti Moskova'nın Ukrayna tarafından kamikaze sürü insansız hava araçları tarafından vurulmasının hemen ardından geldi.
'Ortak Deklarasyon', imza sahiplerinin kendilerini tanımlaması ile başlıyor; hem de ne tanımlama.
Köklü bir tarihe sahip medeniyetler, Birleşmiş Milletler'in (BM) kurucu ülkeleri, Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri, çok kutuplu bir dünyada önemli güç merkezleri, küresel güç dengesinin korunmasında ve uluslararası ilişkiler sisteminin geliştirilmesinde yapıcı bir rol oynamaktalar.
Sonrasında ise iki ülke arasındaki işbirliğinin kilometre taşlarına referans verilmiş.
23 Nisan 1997 tarihli Çok Kutuplu Bir Dünya ve Yeni Bir Uluslararası Düzenin Oluşturulmasına İlişkin Rus-Çin Ortak Deklarasyonu,
1 Temmuz 2005 tarihli 21. Yüzyılda Uluslararası Düzene İlişkin Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti Ortak Deklarasyonu,
4 Temmuz 2017 tarihli Dünyadaki Güncel Durum ve Önemli Uluslararası Konulara İlişkin Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti Ortak Deklarasyonu,
4 Şubat 2022 tarihli Yeni Bir Çağa Giren Uluslararası İlişkiler ve Küresel Sürdürülebilir Kalkınmaya İlişkin Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti Ortak Deklarasyonu.
20 Mayıs 2026 tarihli 'Ortak Deklarasyon' ismi 1997 yılından itibaren adım adım oluşturulan 'eleştirel bakışa' bir isim önerisiyle bir nevi son noktayı getirircesine bir açılım sağlıyor ya da 'baklayı ağızdan çıkarıyor'.
Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin Çok Kutuplu Bir Dünyanın Oluşumu ve Yeni Bir Tür Uluslararası İlişkilere Dair Ortak Deklarasyon.
Gelelim 20 Mayıs 2026 tarihli 'Ortak Deklarasyon' maddelerine.
1. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana, uluslararası alanda ve dünyadaki güç dengesinde değişimler hız kazandı... Küresel barış ve kalkınma gündemi yeni riskler ve zorluklarla karşı karşıya olup, uluslararası toplumun parçalanması ve "orman kanununa" geri dönülmesi tehlikesi bulunmaktadır.
'Orman Kanunu' vurgusu çarpıcı.
2. Taraflar, eşit ve düzenli çok kutuplu bir dünya ve daha adil ve rasyonel bir küresel yönetişim sistemi de dahil olmak üzere yeni bir uluslararası ilişkiler türünün kurulmasına yönelik uyumlu bir süreci savunarak, birbirleriyle olan ilişkilerinde aşağıdaki temel ilkelere bağlı kalmayı taahhüt eder ve uluslararası toplumu buna çağırır.
'Temel ilkeler' mevzuu, bir önceki maddedeki 'Orman Kanunu' ifadesine nazire yaparcasına.
Neymiş bu ilkeler? Kapsayıcı ve karşılıklı yarar sağlayan iş birliği için dünyanın açıklık ilkesi, bölünmez ve eşit güvenlik ilkesi, uluslararası ilişkilerin demokratikleştirilmesi ve küresel yönetişim sisteminin iyileştirilmesi ilkesi, dünya medeniyet ve değer çeşitliliği.
Önce Birleşik Krallık, sonra Çin Halk Cumhuriyeti, şimdi ise Rusya Federasyonu Amerika Birleşik Devletleri'ne 'medeniyet' temasını arka arkaya hatırlatıyor.
3. Taraflar, çok kutuplu bir dünya ve daha adil yeni bir uluslararası ilişkiler türünün oluşumu için ortak bir vizyon geliştirmeye devam edeceklerdir.
Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti tarafından tek kutupluluk yerine çok kutupluluk resmen dillendirmiş oldu.
Velhasıl 'Ortak Deklarasyon', bir küçük kutup meselesi imiş.
Atlantik'in diğer yakasında nasıl yankılanacağını hep beraber göreceğiz...