Filiz Katman

filiz.katman@star.com.tr

Örümcek Ağı

- Filiz Katman tüm yazıları

Mayıs ayı Türkiye'nin 'saha'daki duruşu için önemli bir etkinlikle başladı.

Saha 2026.

Savunma sanayinde mzalanan anlaşmalar mihenk taşı niteliği taşırken tarihe not düşen önemli bir duruş bir diğer mihenk taşını oluşturuyordu.

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Direktörü Selçuk Bayraktar'ın Amerika Birleşik Devletleri menşeli Palantir'in manifestosu hakkında verdiği beyanat söz konusu olan.

"Yakın zamanda bir manifesto niteliğinde bir metin yayımlandı. O metne baktığımızda, savaşı, barışı ve insan hayatını yalnızca optimizasyon sorunları — algoritmik çıktılar — olarak gören, vicdanı, ahlakı ve insan ruhunu denklemin dışına atan karanlık bir zihniyetle karşılaştık.

Onlar için dünya, sunucularında işlenen bir simülasyondan, bir bilgisayar algoritmasından ibaret olabilir. Ama biz, onların örümcek ağına hapsetmeye çalıştığı insanlığın, bir veri kaynağından çok daha fazlası olduğunu biliyoruz.

Bu kibirli ve karanlık manifestolara karşı, adalet, merhamet, ahlak ve insan onuruna odaklanan kendi yol haritamızı ortaya koymalıyız."

Bir önceki yazımızda İran'a 'operasyon' başlamadan hemen önce Pentagon ile Anthropic arasında yaşanan 'erişim krizi' sonrasında geçtiğimiz günlerde bu kez teknolojinin 7 'devi' ile imzalanan 'gizli ağ ortaklığı'nı ele almıştık.

Peki Palantir ne demişti?

Gelin bakalım.

New York Times Çok Satanlar Listesi'nin en tepesinde yer alan Alexander C. Karp & Nicholas W. Zamiska imzalı Teknolojik Cumhuriyet (The Technological Republic: Hard Power, Soft Belief, and the Future of the West) adlı kitaptan alıntılardı aslında.

Ama ne alıntı.

22 madde.

1. Silikon Vadisi, yükselişini mümkün kılan ülkeye karşı ahlaki bir borçlu.

2. Uygulamaların zulmüne karşı isyan etmeliyiz.

3. Ücretsiz e-posta yeterli değil.

4. Yumuşak gücün, yalnızca yükselen retoriklerin sınırları açığa çıktı.

5. Soru, yapay zeka silahlarının yapılıp yapılmayacağı değil; onları kimin ve ne amaçla yapacağı.

6. Ulusal hizmet, evrensel bir görev olmalı.

7. Bir Amerika Birleşik Devletleri Deniz Piyadesi daha iyi bir tüfek isterse, onu yapmalıyız ve yazılım için de aynı şey geçerli.

8. Kamu görevlileri rahiplerimiz olmak zorunda değil.

9. Kamu hayatına kendini adamış olanlara çok daha fazla zarafet göstermeliyiz.

10. Modern siyasetin psikolojileştirilmesi bizi yoldan çıkarıyor.

11. Toplumumuz düşmanlarının sonunu hızlandırmak için fazla hevesli hale geldi ve sıklıkla bundan sevinç duyuyor.

12. Atom çağı sona eriyor. Caydırıcılığın bir çağı, atom çağı sona eriyor ve yapay zeka üzerine kurulu yeni bir caydırıcılık çağı başlamak üzere.

13. Dünya tarihinde hiçbir ülke ilerici değerleri bu kadar ilerletmemiştir.

14. Amerikan gücü, olağanüstü uzun bir barışı mümkün kıldı.

15. Savaş sonrası Almanya ve Japonya'nın nötralize edilmesi geri alınmalı.

16. Piyasanın harekete geçemediği yerde inşa etmeye çalışanları alkışlamalıyız.

17. Silikon Vadisi, şiddet suçlarını ele almada rol oynamalı.

18. Kamu figürlerinin özel hayatlarının acımasızca ifşa edilmesi, hükümet hizmetinden çok fazla yeteneği uzaklaştırıyor.

19. Kamu hayatında farkında olmadan teşvik ettiğimiz ihtiyat, aşındırıcıdır. Yanlış bir şey söylemeyenler, sıklıkla pek bir şey söylemez.

20. Belirli çevrelerde dini inanca karşı yaygın hoşgörüsüzlüğe direnilmelidir.

21. Bazı kültürler hayati ilerlemeler üretmiştir; diğerleri işlevsiz ve gerici kalmıştır.

22. İçi boş çoğulculuğun sığ cazibesine direnmeliyiz.

Palantir'in PayPal'ın dolandırıcıları tespit etme algoritmalarının "teröristlerin finansmanını izlemek" için uyarlanması sonucunda kurulduğu. Silikon Vadisi'nde özgürlük rüzgarları esmesi için CIA ve Peter Thiel'in kendisi dışında bir yerden fon bulamaması nedeniyle manifestoda sözü edilen "ahlaki borç" ifadesinin karşılığının olduğu belirtiliyor.

Palantir'in 340 milyar dolar değerleme ve %50 kâr marjı olduğu düşünülecek olursa bu daha başlangıç bile denilebilir.

Teknolojik Cumhuriyet mi yoksa Tekno-Feodalizm mi başlayacak?

İşte onu ise zaman gösterecek.