Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve eski Van Milletvekili Gülşen Orhan Hanım (X) hesabında paylaştı. Mardin-Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü editörlüğünde Rektör Prof. Dr. İbrahim Özcoşar'ın yönlendirmesiyle hazırlanan Jaba Koleksiyonu Cumhurbaşkanı Erdoğan himayesinde Kültür bakanlığı tarafından basılmış. 15 cilt halinde basılan koleksiyonda 39 farklı eser olmak üzere toplamda 69 elyazması nüsha bulunmaktadır. Sn Gülşen Orhan'ın belirttiğine göre Koleksiyonda Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî, Melayê Bateyî başta olmak üzere klasik Kürt şairlerinin eserleri, halk edebiyatı, dil ve tarih alanları ile ilgili kitaplar, Kürtçe manzum olarak yazılmış Mewlûd, Mem û Zîn, Leyla û Mecnûn, Yûsûf û Zuleyxa gibi mesneviler ve Şerefname gibi tarih kitapları yer almaktadır.
Elbette Jaba koleksiyonu biliniyordu ve Rusya'da ve Türkiye'de çeşitli yayınevleri bu koleksiyonda yer alan farklı eserleri bugüne kadar birkaç kez basmışlardı. Ama Gülşen Orhan'ın da öncülük ettiği bu çalışmanın önemi, resmi olarak Kültür Bakanlığı tarafından yayınlanıyor olmasından kaynaklanıyordu. Zaten kamuoyunda Türkiye'de ilk defa Kürtçe yayın yapan resmi bir kanal olarak TRT Kurdî'nin açıldığı günlerdekine yakın bir heyecan yaratması ve takdirle karşılanması bu yüzdendi.
Aslında resmi anlamda ilk olarak Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM)'ın hazırladığı İslam ansiklopedisinde Jaba'nın koleksiyonuna dair detaylı bilgiler içeren maddeler yer almıştı. Mesela Prof. Dr. Ahmet Özel, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi için kaleme aldığı Jaba'nın çalışma arkadaşı Mela Mehmûdê Bazîdî (Molla Mahmud Bayezidi) maddesinde, Polonya asıllı Rus konsolos ve Kürdolog Auguste Alexandre Jaba'nın Kürdoloji alanındaki çalışmalarını etraflıca anlattıktan sonra, koleksiyonda Kürt folkloru, edebiyatı ve tarihi açısından hazine değerinde eserler yer aldığını söyler, bu bağlamda Ağrı-Doğubayazıtlı Mela Mahmud Bazîdî'nin bu koleksiyonun temelini oluşturduğunu vurgular. Prof. Özel, Koleksiyonda yer alan ve Mela Mahmûd Bazîdî'nin kaleme aldığı eserleri şöyle sıralar:
1- Adat û Rusûmatnameê Ekradiye: 1858'de yazılan eser Kürtlerin sosyal, ekonomik hayatları, örf ve adetleri, kültür ve folkloru, etnografyası hakkında ilk önemli yazılı kaynaktır.
2- Tewarîxê Qedîmê Kurdistan: En büyük Kürt tarihi kaynağı sayılan Şerefxanê Bitlîsî'nin Farsça Şerefname'sinin 1859'da yapılmış Kürtçe tercümesi.
3- Tewarîxê Cedîdê Kurdistan: Şerefname'nin Kürtçe tercümesinin zeyli.
4- Leylî vû Mecnûn: Jaba, Bazîdî'nin bu eseri Fuzulî'den Kürtçeye tercüme ettiğini belirtir.
5- Tercumeê Derbê Meselan Bi Zimanê Kurmancî: Bu eser 1856'da hazırlanmıştır.
6- Rîsaleê Tuhfetul Hillan Fî Zimanê Kurdan: Bazîdî'nin 1866'da kaleme aldığı bu eser Kürt dili konusunda muhtemelen bir Kürt alimi tarafından yazılmış ilk eserdir.
Bu bilgi hazinesinin 170 yıl sonra da olsa ülkemizde, doğduğu topraklarda okuyucuyla buluşması belirttiğim gibi son derece önemlidir. Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere emeği geçenler her türlü takdiri hak ediyorlar. Bu eserin hazırlanıp basılmasında emeği geçen, editörlüğünü yapan Artuklu Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Başkanı Doç. Ahmet Kirkan ve enstitünün değerli hocaları müthiş bir iş başarmışlar.
Bu arada koleksiyonu Rusya'da dijitalize ederek Artuklu Üniversitesine getiren rahmetli Prof.Dr. Kadri Yıldırım'ın emeğini de unutmamak gerekir. Memleketimizde kardeşliğin pekişmesinde, TRT Kurdî'nin yayın hayatına başlamasında ve Kürtçe seçmeli ders kitaplarının hazırlanmasında büyük emeği olan Kadri hoca, bu değerli hazineyi de bir sadaka-ı cariye olarak ardında bırakmış oluyor.
Ahmet Özel'in ilgili madde kapsamında belirttiğine göre, zamanında devlet (Osmanlı) ile huzursuzluk çıkaran çeşitli Kürt aşiretleri arasında arabuluculuk, barış elçiliği görevini yapan Mela Mehmûdê Bazîdî, ölümünden yüz küsur yıl sonra bir kez daha kardeşliğe hizmet etmiş oluyor böylece.