Bir şiddet öğreticisi olarak ekran

Başta televizyon dizileri ve sinema filmleri olmak üzere medya enformasyonlarında şiddet tüm açıklığıyla gösteriliyor. Böylece kadına, hayvana, güçsüze ve dezavantajlı gruplara uygulanan şiddet bu şekilde hayatımızın bir parçası oluyor ve medya aracılığıyla adeta meşru kılınıyor. İşin ilginç yanı şiddeti betimlendiren medya aktörlerine karşı ‘hiç de boş değiliz…’

  • ALİ DEMİRTAŞ
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
x

Tüm dünyada her yıl yaklaşık altı milyon ölüm olayının neredeyse yarısına sebep olan şiddet, en yalın ifadeyle ‘güç ve baskı uygulayarak, insanların bedensel veya ruhsal açıdan zarar görmesine neden olan, bireysel veya toplu hareketlerin tümü’ olarak tanımlanıyor. Hâl böyleyken medya için rating getiren bir malzeme olan şiddet; dünyanın her yerinde izleyicinin ilgisini çekiyor. Böylece televizyonun ve medyanın temel ögelerinden biri haline geliyor. Şiddet içerikli programların yüksek izlenme oranlarına ulaşması sonucunda şiddetin dozu giderek artırılmış ve şiddet daha fazla şiddeti doğurmuş durumda. 

Medya, şiddetin estetize edilmesi bağlamında kullanılabilecek en etkili araç. Televizyonun, insanların hayata bakış açılarının oluşması ve dünyayı anlamlandırma süreçlerinde etkili olması dolayısıyla şiddet içerikli televizyon programları her zaman önemli ve tartışılır bir konumda. Ancak yapılan araştırmalar televizyon yayınlarında şiddete maruz kalma ile şiddet ve saldırganlık davranışları arasında paralel bir ilişki olduğunu gösteriyor. Özellikle toplum genelinde çok sevilen dizi ve filmlerde kullanılan şiddetin, estetik bir biçimde verilmesinin bireylerin algısında olumsuz sonuçlarının olması kaçınılmaz bir gerçek. Birey ‘tokat’, ‘küfür’, ‘hakaret’ vb. eylemleri gerçek hayatında olumsuzluk ile ilişkilendirirken, bu eylemleri sürekli olarak takip ettiği diziler ya da filmlerde, bağlamından, mevcut doğasından kopartılmış haliyle izliyor. Bireylerin boş zaman etkinliği olarak ağırlıklı bir şekilde medya içeriklerini tükettiklerini düşündüğümüzde, şiddete yönelik algının bambaşka bir şekle dönüşerek, gerçek hayattaki eylemlerini de etkilemesi toplum genelinde yaşanan pek çok olayda da kendini gösteriyor. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, İletişim Fakültesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Tülin Sepetçi bu durumu şöyle açıklıyor: “Sadece film ya da dizilerde değil, magazin haberlerinde ve sosyal medyada aktarılan şiddet görüntülerinin, söylemlerinin insanlar üzerindeki etkisinin büyük olduğu bir gerçektir. Özellikle ekranda gördüğü şiddeti toplum içerisindeki algı nedeniyle ayıplayan seyirci, ironik bir biçimde kendi gerçek hayatında somutlaştırarak şiddeti yeniden üretmektedir. Seyircinin adrenalinini yükseltmenin giderek daha zor bir hale geldiği günümüzde, şiddetin dozu ve sunuluş biçimi bambaşka bir şekle dönüşmektedir.”

GÜNLÜK HAYATIMIZIN BİR İHTİYACI GİBİ

Bireylerin şiddeti medya enformasyonları bağlamında meşrulaştırması, şiddetin sanki günlük hayatın bir parçası olarak algılanmasına neden oluyor. Televizyon yayınlarında şiddetin estetize edilmesi, ödüllendirilmesi, cezalandırılmaması ve çözüm yöntemi olarak sunulması suretiyle şiddeti meşrulaştırıcı bir yayın anlayışı hâkim durumda. Televizyonda şiddetin önlenmesine ilişkin yasal denetim ve özdenetim uygulamalarına rağmen bu durumun önüne geçilemiyor. Televizyon yayınlarında şiddetin yayılmasında televizyonlar, izleyiciler, reklam verenler ve ilgili kamu kurumlarının sorumluluklarının ortak olduğu görülüyor.

DAYAKÇI AKTÖRLERİ NEDEN SEVİYORUZ?

Bütün bunlarla beraber medya tarafından sunulan enformasyonlarda, televizyon dizilerinde ve sinema filmlerinde şiddeti temsil eden ve uygulayan aktörleri benimsemiş durumdayız. Bireyler söz konusu aktörlere çeşitli geleneksel veya duygusal normlar üzerinden anlamlar yüklüyor ve onların kötücül durumlarını görmezden geliyor. Bu konuda Galatasaray Üniversitesi, İletişim Fakültesi’nde Öğr. Üyesi Prof. Dr. Nilgün Tutal Cheviron şöyle düşünüyor: “İnsanlar kendi yaşamlarında birebir kanıksadıkları kadın ve erkek rol modellerini filmde ya da dizide gördüğünde, seyrettiği üründeki öyküye odaklanır, seyrettiği kültür ürünlerinin kadın-erkek eşitsizliği, erkek egemen bir toplumda yaşanıldığı bilgisine bağlı olarak analiz etme süreçlerine pek girmez. Bunun farkına varabilmek için belli bir eğitim ve kültür düzeyinde olmak gerekir. Kadir İnanır’ın oynadığı seven, koruyan erkek karakteri tam da bu nitelikleri haiz olduğu için kadının üzerindeki hakimiyeti -bu kadına şiddet uygulama şeklini alsa bile- yadsınmaz.”

Dr. Tülin Sepetçi, yıllarca izlediğimiz filmlerdeki jönlerin sevdiği kadına şiddet uygulayıp bunu sevgi kılıfına uydurarak yapmasını çok vahim bir durum olarak değerlendiriyor. “Tokat yiyen kadının saçlarının uçuşarak kafasının bir tarafa dönmesi, şiddetin estetik bir öge olarak sunulmasının bir parçası. O noktada izleyici, bir insanın bir insana uyguladığı şiddeti değil, estetik bir görüntüyü izliyor. İzleyici erkek ise sevgisine ve ‘kadınına’ sahip çıkmanın yolunun bu olduğunu düşünürken, kadın sahip çıkılmanın anlamını şiddetle özdeşleştiriyor.” diyen Sepetçi, şiddet gösteren aktöre duyulan ölçüsüz sevginin ve medyadaki şiddetin gerçek hayata sirayet etmesinde çok etkili olduğunu söylüyor. Sepetçi, şiddet gösterme karizmatiklik ile ilişkilendirildiğini ve seyircinin hayran olduğu oyuncuların gerçek hayatta da şiddet olaylarıyla gündeme geldiği ölçüde bu etkileşimin daha da kötü bir gidişata yol açacağını ifade ediyor.

"Ekranda gördüğü şiddeti  toplumdaki algı nedeniyle ayıplayan seyirci, ironik bir biçimde kendi gerçek hayatında somutlaştırarak şiddeti yeniden üretiyor."

PROF. DR. NİLGÜN TUTAL CHEVIRON: ŞİDDETE KARŞI ÇIKARKEN DAHİ MEŞRU HALE GETİRİYORUZ

“Medyada kadına yönelik şiddet eleştirilirken bile yeniden temsil ediliyor. Ya da kadına yönelik şiddet haberlerinde sıkça gördüğümüz gibi erkek şiddetinin kınanmasına sıkça rastlıyoruz. Ancak medyada kadına şiddeti eleştiren haberler bile adliye haberi verme niteliğinin ötesine geçmiyor. Şiddete maruz kalan kurbanlar olarak kadınlar temsil edildikçe, bu şiddete karşı mücadelenin nasıl verileceğinden daha çok izleyici ya da okuyucunun acınası hayatlarına esefle baktığı kadın temsilleri üretiliyor. Daha temel bir sorun ise, kadın-erkek ilişkilerinin genel yapısı itibariyle patriarkal olduğunu pek bilmeyen medya; aileyi, evliliği, kadının eş ve anne olma rollerini yücelten içeriklerle dolu olduğundan, şiddetin gerçek nedenleri genellikle medyada yer bulmuyor. Kadına yönelik bir şiddet olayını bir dakikada seyirleştirerek ve kurbana acıyarak vermekle yetinen bir medya içerik üretim yapısı var. Toplumda ne türlü olursa olsun şiddetin gerçekten hangi sorunlardan kaynaklandığını ele alacak içerik üretebilmek için gazetecilerin daha eğitimli, daha kültürlü olması gerektiği gibi medyanın ekonomik yapılanmasının da gazeteciye işini doğru yapacak fikri özgürlüğü tanıması, kaliteli bir içerik üretebilmesi için ihtiyaç duyduğu zamanı ona tanıması gerekir.”

DR. TÜLİN SEPETÇİ: ESTETİZE EDİLEN ŞİDDET KABA ŞİDDETTEN DAHA TEHLİKELİ 

“Şiddetin medyada kendini göstermesi salt kötü karakterler aracılığıyla olsa seyircinin gözünü kaçırdığı, oturduğu yerden lanetler yağdırdığı bir süreçle tanımlanabilir. Fakat şunun ayrımının iyi yapılması gerekmektedir. Bu noktada kendimize şu soruyu sormalıyız: Acaba iyi karakterin, filmin kahramanının, dizinin aşık erkeğinin gösterdiği şiddet, seyircinin özdeşleşme sürecine nasıl yansıyor? Şiddeti en kaba haliyle göstermek yerine, kadın kahramanın saçlarının uçuştuğu, dudaklarında gülümsemesinin donduğu ve kırgın gözlerle ‘bana vurdun’ dediği fakat olayın devamında erkeğin ‘her şeyi aşkım için yaptım’ tarzı söylemlerini kullanmak kaba şiddetin gösterilmesinden çok daha sinsi ve tehlikeli bir durumdur. Şiddet aracılığıyla medyada dünyanın işleyişiyle ilgili bir şeyler söylemek mümkündür. Fakat bunu estetize etmek ve bu yolla pekiştirmek bu sürecin geri dönüşümünün toplum genelinde olumsuz sonuçlarını giderek daha fazla deneyimleyeceğimiz bir hale gelecektir. Yalnızca film ya da dizilerde değil, hayran olduğu oyuncuların, futbolcuların uyguladığı şiddet, hayran olduğu medyatik kadınların gerçek hayatta da uğradığı şiddeti görmek, erkek ya da kadın izleyicilerin ‘Bak o bile şiddet görüyor’ ya da ‘Bak o da dövüyor, şiddet uyguluyor’ gibi hastalıklı bir düşüncenin ne yazık ki toplum geneline sirayet etmesine yol açıyor.”

Bu yazıya ilk siz yorum yapın.

Yorumlar

Yorumlarınızı kendi özgür iradenizle yayınlamakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Yorum yaparak Toplum Kuralları ve Kullanım Koşulları'nı kabul etmiş sayılırsınız.

  • Lütfen birşeyler yazınız. Yorum alanı boş bırakılamaz.
  • Tebrikler! Yorumunuz onay sonrası yayınlanacaktır.
  • Mesajlarınız size hukiki sorumluluk doğurur.
  • Bir hata oluştu lütfen daha sonra tekrar deneyiniz!
 
Uluslararası Emmy Ödülleri´nde Türk dizileri rüzgarı

Uluslararası Emmy Ödülleri´nde Türk dizileri rüzgarı

Süper kahramanların çocukları olsa nasıl görünürdü

Süper kahramanların çocukları olsa nasıl görünürdü

Sosyal medyada günün en çok paylaşılan fotoğrafları

Sosyal medyada günün en çok paylaşılan fotoğrafları

2019'da kaç gün tatil var 2019 resmi tatil iş takvimi

2019'da kaç gün tatil var 2019 resmi tatil iş takvimi

En Çok Okunanlar