İçimizdeki eğilim, dışımızdaki sistem, çağın yeni suretleri... Bugün ihtiyaç duyduğumuz şey nostaljik yakınmalar değil; insanı yeniden kuracak ciddi bir medeniyet fikridir. Mesele yalnız çocukları veya gençleri korumak değil; insanı korumaktır. Mesele yalnız şiddeti önlemek değil; insanın içindeki iyiliği büyütecek şartları kurmaktır. Çünkü medeniyet, en derin anlamıyla, iyi insanı tesadüfe bırakmama sanatıdır.

Onu anlamanın yolu, sadece “İsyan Ahlâkı”nı ya da “Maarif Davası”nı okumaktan geçmiyor. Orhan Okay'la yaptığı mektuplaşmalarda, asıl Topçu ortaya çıkar. Orada ne akademik poz verir, ne kürsü diliyle konuşur. Orada bir fikir adamının yalnızlığı, sancısı, ruh çırpınışı vardır.