Osmanlı Ramazan’ı kutlamaya 3 ay önceden başlardı

Ramazan ayında sofralar bir başka oluyor. Kalabalık, ihtişamlı, bereketli… Peki bu güzel aylar Osmanlı Dönemi’nde nasıl geçiyordu? “O zamanlarda Ramazan ve bayram hazırlıkları Üç Aylarla birlikte başlardı” diyen Orta Doğu ve Osmanlı mutfağı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Ödüllü Şef Yunus Emre Akkor, o dönemin ritüellerini star Cumartesi’ye anlattı bir de üzerine iki enfes tarif paylaştı! İşte sohbetimizden geriye kalan notlar…

EN ÇOK ESKİCİ İŞ YAPARDI

Osmanlı Dönemi’nde Ramazan zamanını anlatan şef Yunus Emre Akkor “Şimdilerde bakıyoruz ki Ramazan ayı hazırlıkları birkaç hafta öncesinden başlıyor ama Osmanlı Dönemi’nde hazırlıklar Üç Aylar’ın gelmesiyle başlardı. İnsanlar evdeki perdelerinden koltuk takımlarına, misafir yastıklarından boya badanaya kadar her detayı düşünür ve hummalı bir çalışmaya girerlerdi. Daha sonra yavaş yavaş, Ramazan ayı yaklaştıkça pazarlarda reçel çeşitleri, çerezler satılır, her biri ayrı renkli iplere asılmış, süslenmiş güllaç yapraklarını dükkanların önüne asarlardı. Çarşı-pazar her yer rengarenk olur Ramazan’ın gelişi coşkuyla karşılanırdı. Aslına bakarsanız bu dönemde esnafın işi hep daha iyi olurdu ama onların haricinde hiç kimsenin bilmediği bir esnaf kesimi daha vardı; eskiciler. Çünkü şehirde yaşayan zengin aileler maddi durumlarında bir sıkıntı olduğunda evdeki değerli parçalarını satarlarmış ki ihtiyaç sahiplerine iftar dağıtabilsinler. Dolayısıyla antika eşyalar Ramazan aylarında çok fazla el değişikliğine girermiş. O dönem her evde özel davetlilerin ağırlandığı alanın haricinde evlerin giriş bölümünde de mutlaka ihtiyaç sahiplerine iftar yemeği sunulurdu. Bu saray içinde de böyleydi. Osmanlı İmparatorluğu çöküşüne kadar din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin ihtiyacı olan herkese günde iki öğün yemek dağıtmıştır. Bu yardım Ramazan ayında büyük iftar sofralarıyla da devam ederdi” diyen şef sözlerine şöyle devam ediyor:e başlıyor.

İMPARATORLUK SOFRASI GÖRKEMLİ OLUR

“Osmanlı Dönemi’nde sarayda Ramazan diğer özel günlerdeki davetlerden daha ihtişamlı ve daha coşkulu oluyordu. Saraydaki en önemli gelenek Osmanlı sultanlarının kutsal emanetleri ziyaret etmesiydi. Hırka-ı Şerifi ziyaret etmek sarayın en önemli ritüeliydi. Bu ritüelin ardından saray sultanlarına, saraydaki çeşitli aşçıların hazırladığı soğanlı yumurtalar ikram edilir, her bir soğanlı yumurtayı ayrı ayrı tadan sultanlar, en beğendikleri soğanlı yumurtayı yapan aşçıyı seçer ve o aşçı Enderun aşçıbaşısı ilan edilirdi. O dönemde iftar sofraları da iki aşamadan oluşurdu: Birinci aşamada iftariye denilen ilk fasıl, ikinci de yemeklerin yenildiği ikinci fasıl olarak adlandırılırdı. İftariye, hızlı yemek yemeyi önlemek ve gün boyu aç kalan mideyi yormamak için geleneksel kahvaltılıklardan ve sıcak pideden oluşurdu. Bu fasıl bittikten sonra genelde akşam namazı kılınır ve namazdan sonra tekrar sofraya oturulurdu. İkinci fasıla mutlaka çorbayla başlanır ve arkasından Ramazan’ın her günü mutlaka yapılan pastırma çeşitleriyle devam edilirdi. Bir cihan imparatorluğu olan Osmanlı’da saray iftarı son derece ihtişamlı olurdu, balık çorbalarından işkembeye, zeytin yağlılardan et çeşitlerine kadar Osmanlı mutfağının en güzel yemekleri servis edilir ve iftar sofraları muhakkak güllü aşla biterdi.” 

AYASOFYA’YA ÇIKAN YOLLAR SÜSLENİRDİ

“Kadir Gecesi geldiğinde Osmanlı Dönemi’nde genelde padişahlar namazlarını Ayasofya Camii’nde kılarlardı. Cami o özel gece için hazırlanırdı. Öyle ki pek çok seyyahın notlarında ‘Ayasofya Camii Kadir Gecesi için öyle güzel süslenirdi ki hiçbir camiye böylesi bir ihtişam nasip olmamıştır’ diye yazmıştır. Kadir Gecesi’nde padişahın camiye gelişi için oluşturulan Kadir Alayı dolayısıyla camiye çıkan bütün yollar onarılır, yol üstündeki evler boyanır,  kandiller hazırlanırdı. Bu gösterilerin tamamı yabancı konuklar tarafından da izlenebilsin diye özel meşaleli park alanları hazırlanırdı. Özetle Osmanlı Dönemi’nde Üç Ayların başlaması ve Ramazan’ın bitişine kadar düzen, özen ve temizlik gibi dinimizin hoş gördüğü her şey istisnasız uygulanırdı.”