20 Nisan 2021 Salı / 8 Ramazan 1442
Gece modu

IKBY'de bağımsızlık referandumu erteleniyor mu?

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) 25 Eylül tarihinde düzenlenmesi planlanan bağımsızlık referandumunun, son iki haftadır uluslararası kamuoyunun referandumun ertelenmesine yönelik baskıları nedeniyle 'belirsizliğe' girdiği yorumu yapılıyor.

23 Ağustos 2017 Çarşamba 07:00 - Güncelleme: 23 Ağustos 2017 Çarşamba 10:23
ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'un referandumun ertelenmesini resmi kanallardan talep etmesinin ardından Kürt kaynaklar ‘açık kapı’ bırakan açıklamalar yapmaya başladı. ABDde yayımlanan The New York Times gazetesi ise Barzani'ye referandumu ertelemesi çağrısı yapan açıklamalarda bulundu. Makalede, "Siyaset iki aile (Barzani ve Talabani aileleri) tarafından yönetiliyor ve yolsuzluk yaygın. Siyasi çatışmalar nedeniyle Kürdistan parlamentosu Ekim 2015'ten bu yana toplanmadı... Referandumun ertelenmesi daha yararlı olur" ifadesi kullanıldı.
 
"TAVİZLER KARŞILIĞINDA ERTELENEBİLİR"
 
Reuters haber ajansına konuşan bir Kürt yetkili, Kürtlerin Bağdat tarafından açıklanacak siyasi ve ekonomik tavizlerin karşılığında referandumu ileri bir tarihe alabileceğini söyledi.
 
Irak hükûmetine bağlı bir Şii delegasyonun haftaya Kürt temsilcilerle Erbil'de buluşabileceği ve Kürt karar mercilerini referandumun ertelenmesi konusunda ikna etmeye çabalayacağı aktarılıyor. Reuters'a konuşan Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Politbüro Sorumlusu Mele Bahtiyar ise benzer şekilde Bağdat'tan ekonomik ve siyasi tavizler karşılığında referandumun ertelenmesinin masaya yatırılabileceğini açıkladı.
 
Petrol fiyatlarının düşmesi ve IKBY'nin 2014 yılında merkez hükümetten bağımsız olarak petrol ihraç etmeye başlamasının ardından hükümetle yaşanan gerilimin IKBY'ye gönderilen ödemelerin durmasına neden olması bölgeyi büyük bir ekonomik çıkmazın içine sokmuş durumda.
 
IKBY'nin kamu yatırımcılarına ve peşmerge birliklerine yönelik borcunun 10 ila 12 milyar dolar seviyesine ulaştığı ve bunun IKBY'nin yıllık bütçesine yakın bir rakam olduğu ifade ediliyor. 
 
ABD Savunma Bakanı James Mattis'in dün Bağdat ve Erbil'e yaptığı ziyaretlerde ise benzer talepleri Irak merkezî hükümeti ve Kürt yetkililere ilettiği aktarıldı. 
ماتیس و بارزانی
‘AÇIK KAPI BIRAKTI’ YORUMU
 
Görüşmede Mattis'in, "ABD, referandumun düzenlenme ihtimalini uzak görüyordu ve referandum sürecinin terör örgütü DEAŞ ile mücadelenin önünde bir engel teşkil edebileceği kanaatinde. (Referandum süreci) Her iki tarafın terörle mücadelede ortak hareket etmesine de sorun olabilir." dediği aktarıldı.
 
Açıklamada, IKBY Başkanı Barzani'nin referanduma ilişkin şu ifadeleri yer aldı: "Referandum şahsi bir mesele değildir. Milletin hakkıdır ve hiçbir demokrasi ve insan hakları prensibine aykırı değildir. Terörle mücadeleye de asla engel teşkil etmeyecektir."
 
Barzani'nin refandurumun ertelenmesi konusunda ise misafir heyete "referandumdan daha güçlü bir alternatifin sunulması" gerektiğini ilettiği kaydedildi.
 
NY TIMES: REFERANDUMU ERTELEYİN
 
25 Eylül'de düzenlenecek referandumun hukukî bağlayıcılığı bulunmuyor. ABD merkezli The New York Times gazetesi dün yayımladığı editoryal makalede referandumun 'ertelemesinin 'bölgenin yararına olacağını belirtti.
 
Makalede şu ifadelere yer verildi:
 
"Siyaset iki aile (Barzani ve Talabani aileleri) tarafından yönetiliyor ve yolsuzluk yaygın. Siyasi çatışmalar nedeniyle Kürdistan parlamentosu Ekim 2015'ten bu yana toplanmadı; bölgenin başkanı, Mesut Barzani, görev süresinin sona ermesinden dört yıl geçmesine rağmen hâlâ görevde.
 
Düşen petrol fiyatları ve Irak merkezî hükümetiyle yaşanan sorunlar Kürdistan hükümetini borçlu bıraktı. Kürt makamları bölgedeki azınlıklara ayrımcılıkla suçlanıyor. Kürdistan, bölgedeki ülkelerin ve Irak'taki merkezî hükümetin bağımsızlık fikrine karşı olmasına rağmen bağımsız bir devlet kurmayı başarabilir mi?"
 
Barzani kısa süre önce yaptığı açıklamada IKBY'de düzenlenecek parlamento seçimlerinin daha önceden planlandığı gibi kasım ayında gerçekleşeceğini açıkladı. Barzani, Kürdistan Demokratik Partisi'nin 1979 yılından beri başkanlığını yürütüyor.
 
ABD ve Avrupa ülkeleri gelecek sene Irak'ta düzenlenecek genel seçime kadar IKBY'de düzenlenecek referandumunun ertelenmesini talep ediyor. Kürt tarafı ise bağımsızlık referandumunun Kürdistan bölgesinin derhal bağımsız olacağı anlamına gelmediğini ancak bölgenin Bağdat uzun sürecek bir müzakere dönemine başlangıcı işaret edeceğini savunuyor.
 
2005 YILINDA REFERANDUM DÜZENLENMİŞ, YÜZDE 99 EVET ÇIKMIŞTI
 
2005 yılında 275 sandalyeli Irak Meclisi için yapılan genel seçimlerde IKBY'de gayri resmi referandum sandıkları kurulmuş ve halkın yüzde 99’u bağımsızlıktan yana evet demişti. Toplanan 2 milyona yakın imzayla Birleşmiş Milletler’e başvuruda bulunularak, Kürdistan’ın bağımsızlığı için referandum talep edilmişti.
 
The Foreign Policy dergisi için verdiği mülakatta eski referandum hakkında konuşan Barzani, muhabirin "2005 yılında referandum düzenlendi ancak bağımsızlıkla sonuçlanmadı" sözlerine "2005 yılındaki referandum sivil toplum örgütleri tarafından düzenlendi. Bu referandum ise resmî. Hükûmet ve siyasi partiler tarafından düzenleniyor. Bunun bağlayıcılığı var ancak diğerinin yoktu" ifadesini kullandı.