Katil yine işbaşında! İran-ABD müzakerelerine İsrail darbesi

ABD-İsrail-İran savaşının 42. gününde ateşkes kırılganlığını korumaya devam ediyor.

İRAN-ABD İSLAMABAD'DA KALICI ATEŞKESİ GÖRÜŞMEYİ PLANLARKEN İSRAİL'İN LÜBNAN'A SALDIRILARI SÜRECİ ZORLUYOR

ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda varılan ve İsrail'i de kapsayan ateşkesin ardından taraflar İslamabad'da bir araya gelinmesi konusunda anlaştı.

Pakistan'da 11 Nisan'da yapılması planlanan görüşmelerde İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın başkanlık etmesi, ABD'yi de Başkan Yardımcısı James David Vance'in temsil etmesi öngörülüyor.

Görüşmelerde, çok boyutlu bir krize dönüşen savaşın ardından ilan edilen geçici ateşkesin kalıcı hale getirilmesi hedeflenirken, tarafların birbirine sunduğu karşı metinler ve sahada yaşanan çelişkili açıklamalar, görüşmelerin gerçekleşme ihtimalini zora sokarken barış umutlarını da ciddi şekilde sarsıyor.

- ⁠TRUMP'IN 15 MADDELİK TALEPLERİNDE BELİRSİZLİK, İRAN'IN 10 MADDEDE ISRARI

Sürecin fitili, ABD Başkanı Donald Trump'ın "savaşı bitirmek" adına masaya sürdüğü 15 maddelik sert bir "çözüm paketiyle" ateşlendi.

Trump'ın "nihai teklif" olarak sunduğu bu metin; İran'ın tüm nükleer tesislerinin sökülmesini, mevcut uranyum stoklarının yurt dışına transferini, balistik füze programının kısıtlanması ve Hürmüz Boğazı'nın hiçbir ücret talep edilmeksizin derhal dünya trafiğine açılmasını şart koşuyordu.

Ancak Tahran yönetimi, bu maddeleri "ulusal egemenliğe bir saldırı ve teslimiyet belgesi" şeklinde nitelendirerek reddetti. İran, Trump'ın 15 maddelik teklifine yanıt olarak kendi 10 maddelik karşı metnini masaya koydu.

Tahran'ın bu karşı hamlesi, topraklarına yönelik bir daha saldırı düzenlenmeyeceğine dair kesin garanti verilmesini, yaptırımların kaldırılmasını, sivil nükleer programının tanınmasını ve dondurulan varlıkların iadesi ve tazminat gibi maddeleri içeriyor.

İran'ın teklifinde en dikkati çekici madde ise "Hürmüz Boğazı için yeni geçiş protokolünü" içeriyor. İran, bu süreçte Hürmüz Boğazı'ndaki gemilerden geçiş ücreti alınmasını öngören yasa tasarısı hazırladığını duyurdu.

ABD yönetiminin ateşkesin hemen öncesinde 15 maddelik planında ne tür değişiklikler yaptığı ise tam olarak bilinmiyor.

- ABD'DEN İRAN'IN 10 MADDELİK TEKLİFİNE İLİŞKİN ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR

Diplomatik belirsizliği zirveye taşıyan gelişme ABD kanadında yaşandı.

Ateşkesin duyurulmasının ardından Trump, sosyal medya üzerinden İran'ın 10 maddelik karşı teklifini "mantıklı ve üzerinde konuşulabilir bir zemin" şeklinde niteleyerek "barışa" yeşil ışık yaktı.

Trump'ın bu iyimser mesajı piyasalarda kısa süreli bir rahatlama sağlasa da Başkan Yardımcısı Vance ve Beyaz Saray Sözcülüğü'nden taban tabana zıt çıkışlar geldi.

Beyaz Saray İran'ın taleplerinin mevcut haliyle "kesinlikle kabul edilemez" olduğunu ve Trump'ın "mantıklı" dediği teklifin masada yer alamayacağını savunarak Trump'ın açıklamalarını adeta tekzip etti.

Vance de talepleri "kabul edilemez" olarak niteledi.

- ATEŞKESİN LÜBNAN'I DA KAPSAMASI GEREKLİLİĞİ

Ateşkesin ilan edilmesinden sonra ilk büyük anlaşmazlık, arabulucu Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in açıklaması sonrasında yaşandı.

Şerif, İran'ın da 10 maddelik teklifinde yer aldığı şekilde mutabakatın "Lübnan dahil her yerde" geçerli olacağını duyurarak Hizbullah-İsrail cephesinde de silahların susacağını ilan etti.

Bu açıklama bölgede sevinçle karşılanırken masada ABD'yi temsil edecek Başkan Yardımcısı Vance'den yalanlama geldi. Vance, İsrail'in Lübnan'a saldırılarının İran'la yapılan geçici ateşkesin bir parçası olmadığını savunarak Pakistan'ın açıklamasını inkar etti.

Washington'daki kafa karışıklığının perde arkası ise dün CBS News'in Amerikalı yetkililere dayandırdığı bir haberle netleşti.

Habere göre Trump, başlangıçta ateşkesin bölge geneline yayılması için Lübnan'ın da kapsama dahil edilmesine onay verdi ancak bu tutum, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı kritik telefon görüşmesinin ardından değişti.

Netanyahu'nun, Lübnan'a yönelik saldırıların durmasının İsrail'in güvenliğini tehlikeye atacağı yönündeki baskısı üzerine Trump, dönüş yaparak Lübnan'ın ateşkes dışında tutulması gerektiğini kabul etti.

Trump, daha sonra PBS'e yaptığı açıklamada, "Lübnan, Hizbullah nedeniyle dahil edilmedi. O mesele ayrıca halledilecek." diyerek bu geri adımı doğruladı.

İran ile birlikte Türkiye, İspanya, Fransa, İngiltere, Çin, Rusya başta olmak üzere birçok ülke de ateşkesin Lübnan'ı kapsaması gerektiğini vurgularken İsrail, Lübnan'a saldırılarını sürdürüyor.

- İSRAİL'İN LÜBNAN'A SALDIRILARI VE ABD'DEN GELEN ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR GÖRÜŞMELERİ BELİRSİZLEŞTİRİYOR

Tahran yönetimi, ateşkesin devamının, İsrail'in Lübnan'a saldırılarının durdurulmasına bağlı olacağına dair açıklamalar yaptı.

Son olarak Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İsrail'in Lübnan'a saldırılarının, ABD ile varılan ateşkes anlaşmasının ihlali olduğunu belirterek, ateşkesi ihlal eden saldırıların devamının, İran ve ABD arasında planlanan müzakereleri "anlamsız" hale getireceği uyarısında bulunarak görüşmelerin iptal olabileceğine işaret etti.

Meclis Başkanı Kalibaf da dün yaptığı açıklamada, geçici ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını ve ateşkes ihlallerinin "güçlü tepkiler" doğuracağını ifade ederek, ABD'ye "Ateşi hemen söndürün." çağrısında bulundu.

Kalibaf, daha sonra tekrar yaptığı açıklamasında, aynı çağrılarını "Zaman daralıyor." ifadeleriyle yeniden paylaştı.

Tüm bu gelişmeler ışığında, 11 Nisan'da İslamabad'da yapılması planlanan görüşmeler kritik bir dönüm noktası olarak görülse de hem Lübnan'a devam eden saldırılar hem ABD tarafındaki çelişkili açıklamalar, diplomatik zemini zayıflatırken müzakerelerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini bile belirsiz hale getiriyor.

İŞTE ABD/İSRAİL İRAN SAVAŞINDA DAKİKA DAKİKA YAŞANANLAR:

12.56 İran Kızılayı: ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta başlayan ve 8 Nisan'da son bulan saldırılarında 125 bin 630 sivil birim hasar gördü.

11:45 Pakistan'ın başkenti İslamabad'da, ABD ile İran arasında yapılması planlanan görüşmeler öncesinde geniş çaplı güvenlik önlemleri alındı.

10.23 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Türkiye'nin, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarını kınayan tutumunu ve özellikle Türk milletinin İran'la dayanışmasını takdir ettiklerini belirtti.

10.14 Eski ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun önceki ABD başkanlarından da İran'a saldırmalarını istediğini fakat şu ana kadar bunu kabul eden tek başkanın mevcut ABD Başkanı Donald Trump olduğunu belirtti.

09.25 ABD Başkanı Donald Trump'ın, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Beyaz Saray'daki görüşmesinde, ittifaktaki ülkelerin ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta "eylemsiz kalması" nedeniyle "öfkesini kustuğu" iddia edildi.

05.43 İranlı müzakere heyetinin Pakistan'ın başkenti İslamabad'a giriş yaptığı yönünde bazı batılı medya organlarında çıkan iddiaların yalanlandığı bildirildi.

02.25 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin geçişine yeterince izin vermediğini savunarak, "Bu, aramızdaki anlaşmaya aykırı." değerlendirmesinde bulundu.

01.39 İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'yle ateşkes ilan edilmesinden bu yana İran güçleri tarafından hiçbir ülkeye herhangi bir atış yapılmadığını duyurdu.

00:34 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden ücret aldığı yönündeki haberlere ilişkin Tahran'a, "Öyle olmasa iyi olur, ancak eğer ücret alıyorlarsa buna hemen son verseler iyi olur." çağrısında bulundu.

00:18 ABD-İsrail saldırılarında ağır yaralanan İran Stratejik Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Kemal Harrazi'nin (81) hayatını kaybettiği bildirildi.

00:12 Kolombiya Cumhurbaşkanı Gustavo Petro, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya, ABD ile İran arasında ilan edilen geçici ateşkese riayet etmesi çağrısında bulundu.

ABD-İRAN ARASINDA İSRAİL'İ DE KAPSAYAN GEÇİCİ ATEŞKES

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından, İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.

Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.