Orta Doğu'da ateş çemberi: İsrail-İran gerilimine küresel tepki büyüyor

Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan bölgedeki gelişmelere ilişkin olarak, devam eden olayların bölgenin geleceğini ve küresel istikrarı riske atacak nitelikte olduğu vurgulandı.

Açıklamada, "Uluslararası hukuka aykırı ve masum sivillerin hayatını tehdit eden her türlü eylemden derin kaygı duyuyor, şiddetin tırmanmasına neden olabilecek kışkırtmaları kınıyoruz. Tarafları saldırılara bir an önce son vermeye davet ediyoruz." denildi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, son dönemde ABD ve İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimin sıcak çatışmaya dönüşmesinin ve diğer bölge ülkelerini de etkilemesinin, kabul edilemez bir durum olduğunu belirtti.

Duran açıklamasında, "Türkiye, gerilimin düşürülmesi, sivillerin korunması ve diplomatik kanalların etkin biçimde işletilmesi için üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye devam edecektir. Devletimiz bütün kurumlarıyla bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmekte ve vatandaşlarımızın güvenliği için gerekli önlemleri almaktadır." ifadelerini kullandı.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, saldırılara ilişkin, "Barışçıl bir halk olan Kıbrıs Türk halkı adına dileğim ve çağrım, çocuklar ve insanlar ölmeden sorunlara bir an önce diplomasi yoluyla hukuk zemininde çözümler üretilmesi yolunun seçilmesidir." görüşünü paylaştı.

ORTA DOĞU ÜLKELERİNİN TEPKİSİ

Ürdün Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu saldırıların egemenlik ve güvenliğe yönelik ciddi bir ihlal olduğu kaydedildi.

Açıklamada, Ürdün'ün İran'ın saldırılarını en güçlü ifadelerle kınadığı vurgulanarak, hedef alınan ülkelerle tam dayanışma içinde olduğu ve onların güvenlik ile istikrarını desteklediği ifade edildi.

İran-ABD müzakerelerinin arabulucusu Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, müzakereler devam ederken İsrail ve ABD'nin İran'a saldırılar başlatmasında "hayal kırıklığına uğradığını" belirtti.

Irak hükümeti, ülke toprakları ve hava sahasının İran'a yönelik saldırılar için geçiş veya çıkış noktası olarak kullanılmasının kabul edilmeyeceğini belirterek, saldırıları kınadı.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, İran'ın topraklarını hedef alan saldırısının ülkenin egemenliği ve hava sahasının yanı sıra uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın açık ihlali olduğu belirtildi.

Açıklamada, Kuveyt'in İran'ın saldırısını şiddetle kınadığı vurgulanarak, Kuveyt hava savunma sistemlerinin saldırıyı başarıyla püskürttüğü ifade edildi.

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasının ardından "ülkesinin güvenliğini ve birliğini tehdit edecek herhangi bir maceraya sürüklenmesine" izin vermeyeceklerini açıkladı.

Mısır, bölgede yaşanan "tehlikeli" tırmanıştan derin endişe duyduklarını belirterek, diplomasi seçeneğini vurguladı; İran'ın Arap ülkelerini hedef almasına tepki gösterdi.

KATAR VE BAE TOPRAKLARININ HEDEF ALINMASINI KINADI

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ülke topraklarının İran menşeli füzelerle hedef alınmasını şiddetle kınayarak, saldırıyı ulusal egemenlik ve toprak bütünlüğünün açık bir ihlali olarak nitelendirdi.

Katar, topraklarının İran tarafından füzelerle hedef alınmasını şiddetle kınayarak, saldırıyı ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik açık bir ihlal olarak değerlendirdi.

ORTA DOĞU'DAKİ YEREL GRUPLARIN TEPKİSİ

Lübnanlı Dürzi lider ve eski İlerici Sosyalist Parti Başkanı Velid Canbolat, ABD'nin İran'a yönelik başlattığı saldırıların bölgede "hayal edilemez sonuçlar doğuracak uzun bir savaşa" yol açacağını belirterek, Hizbullah'ın İsrail'e Lübnan'a saldırı için bahane vermemesi temennisinde bulundu.

Irak'ta İran destekli Şii milis gücü Ketaib Hizbullah, İran'daki ABD ve İsrail saldırılarına karşı yakında Irak'taki ABD üslerini hedef alacaklarını duyurdu.

Yemen'deki İran destekli Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi, "İsrail ve ortaklarına karşı yeni bir saldırı dalgasına" hazırlıklı olduklarını belirtti.

Ayrıca Husilerin medya yetkilisi Nasral Din Amer, yaptığı açıklamada "Gelecek saatler sürprizlere gebe." ifadesini kullanarak, Tahran'ın yanıtını "meşru müdafaa" olarak niteledi.

Hamas, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını en sert ifadelerle kınadığını bildirdi.

AVRUPA ÜLKELERİNDEN TEPKİ

Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının uluslararası hukukun ihlali olduğunu söyledi.

İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, ABD ve İsrail'in, İran'a bu sabah başlattığı saldırıların ardından "durumun karmaşık olduğunu ve bunun bir yıldırım savaşı olmayacağını, günlerce süreceğini" söyledi.

Almanya'nın ABD ile İsrail'in İran'a gerçekleştirdiği saldırıların ardından gelişmeleri yakından izlediği ve Avrupalı ortaklarla yakın koordinasyon içinde olduğu bildirildi.

İngiltere hükümeti, saldırılara ilişkin, "Daha geniş bölgesel çatışmaya doğru tırmanma görmek istemiyoruz." açıklamasında bulundu.

İsviçre, söz konusu saldırılardan derin endişe duyduğunu bildirdi.

Avusturya, saldırılarının tüm bölge ve ötesinde istikrarı ve güvenliği tehlikeye atabileceğine işaret ederek, gerilimin azaltılması çağrısında bulundu.

İrlanda Başbakanı Micheal Martin, ABD ile İsrail'in İran'a gerçekleştirdiği saldırılardan derin endişe duyduğunu belirterek, tüm taraflara itidal çağrısı yaptı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz'in Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin yaptıkları görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada, "İran'ın bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını en güçlü şekilde kınıyoruz. İran ayrım gözetmeyen askeri saldırılardan kaçınmalıdır." ifadelerine yer verildi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı yazılı açıklamada, "ABD ve İsrail'in tek taraflı askeri harekatını reddediyoruz. Bu harekat, gerilimi tırmandırıyor ve daha belirsiz ve düşmanca bir uluslararası düzene katkıda bulunuyor. İran rejiminin ve Devrim Muhafızlarının eylemlerini de reddediyoruz. Orta Doğu'da uzun süreli ve yıkıcı bir savaşa daha tahammül edemeyiz." ifadelerini kullandı.

Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares de X'teki açıklamasında, "ABD ve İsrail'in İran'ı bombalamasının ardından yaşanan ciddi durumu yakından takip ediyorum. Uluslararası hukuka saygı gösterilmesini talep ediyoruz. Şiddet yalnızca kaos getirir. Barış ve istikrara giden yol, gerilimin azaltılması ve diyalogdur. Bölgedeki İspanyol büyükelçilikleri İspanyollar için tamamen faaliyettedir." değerlendirmesini yaptı.

FRANSA BMGK'Yİ ACİL TOPLANTIYA ÇAĞIRDI

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "ABD, İsrail ve İran arasında savaşın patlak vermesi, uluslararası güvenlik ve barış için ciddi sonuçlar taşıyor." ifadesini kullandı.

Bu kritik anda, Fransa toprakları, vatandaşları ve Fransa'nın bölgedeki varlıklarının güvenliğini sağlamak için her türlü önlemin alındığını belirten Macron, Fransa'nın, talep edilmesi halinde "en yakın ortaklarını korumak için gerekli kaynakları seferber etmeye hazır olduğunu" bildirdi.

Macron, ayrıca uluslararası sorumlulukları gereği Fransa'nın BM Güvenlik Konseyi'ne acil toplanma çağrısı yaptığını bildirdi.

Yunanistan Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, "Yunanistan hükümeti İran'daki ve genel olarak Orta Doğu'daki gelişmeleri yakından ve endişeyle takip ediyor." ifadesi yer aldı.

Bakanlığın müttefik ülkelerin dışişleri bakanları ile sürekli iletişim içinde bulunduğu vurgulanan açıklamada, "İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için nükleer ve balistik programın denetim altında bulunmasının bölgede istikrar ve barış için gerekli bir önkoşul olduğu ortak bir görüştür." ifadeleri kullanıldı.

ASYA ÜLKELERİNDEN DE TEPKİ GELDİ

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, saldırıları eleştirerek, "İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve buna eşlik eden Amerikan askeri harekatı, Orta Doğu'yu felaketin eşiğine getiriyor." değerlendirmesinde bulundu.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini, Avustralya vatandaşlarına İran'a seyahat etmemeleri ve halihazırda orada bulunan vatandaşların ülkeden ayrılmaları çağrısında bulundu.

Endonezya Dışişleri Bakanlığı, X hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasından ve bunun Orta Doğu'da askeri gerilimi artırmasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Taraflara itidal ve diplomasi çağrısında bulunulan açıklamada, Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun iki tarafın da kabul etmesi durumunda arabuluculuk yapmaya ve gerekirse Tahran'a gitmeye hazır olduğu bildirildi.

Jiji Press'in haberine göre Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılar başlatmasının ardından Japon hükümetinin her türlü riske karşı hazırlık yapacağını ve mümkün olan tüm önlemleri alacağını söyledi.

Yonhap'ın haberine göre, Güney Kore Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, gerginliğin azaltılması için tüm taraflara azami çaba gösterilmesi çağrısı yapıldı. Açıklamada ayrıca, Seul hükümetinin durumu yakından takip ettiği ve İran'daki Güney Kore vatandaşlarının güvenliği için her türlü önlemin alındığı belirtildi.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, "İran'ın egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmeli." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, taraflar askeri eylemleri derhal sonlandırmaya, diyalog ve müzakereleri sürdürmeye ve Orta Doğu'da barış ve istikrarı korumaya davet edildi.

RUSYA

Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının uluslararası temel ilkeleri ihlal ettiğini ve saldırıların kabul edilemez olduğunu bildirdi.

Bakanlıktan, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarına ilişkin yapılan yazılı açıklamada, bu saldırının planlı olduğuna işaret edilerek, şu ifadeler kullanıldı:

"Egemen ve bağımsız BM üyesi devlete yönelik saldırı, uluslararası temel ilkeleri ihlal ediyor. Saldırıların yeniden başlatılan müzakere süreci devam ederken yapılması kınanmayı hak ediyor."

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı saldırıya tepki göstererek, "Barış gücü (ABD), bir kez daha gerçek yüzünü gösterdi." ifadesini kullandı.

PAKİSTAN VE HİNDİSTAN

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde, "İran'a yönelik gerekçesiz saldırıları şiddetle kınadığını" bildirdi.

Hindustan Times'ın haberine göre, Hindistan Dışişleri Bakanlığı da ABD ve İsrail'in İran'ı hedef alan saldırılarına ilişkin açıklama yaptı.

Söz konusu durumdan "oldukça endişeli" olunduğu belirtilen açıklamada, "Tüm tarafları itidal göstermeye, gerginliğin tırmanması önlemeye ve sivillerin güvenliğini öncelemeye çağırıyoruz." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada ayrıca, gerginliğin azaltılması için diyalog ve diplomasi yolunun tercih edilmesi gerektiği belirtilerek, "Tüm devletlerin egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı duyulmalıdır." denildi.

BREZİLYA VE KÜBA

Brezilya hükümeti, saldırıları kınadığını ve bu durumdan ciddi endişe duyduğunu açıklayarak, söz konusu saldırıların taraflar arasında yürütülen müzakereler sırasında gerçekleştiğini bildirdi.

Brezilya, tüm taraflara uluslararası hukuka uymaları, gerilimi artıracak adımlardan kaçınmaları ve siviller ile sivil altyapının korunması için itidalli davranmaları çağrısında bulundu.

Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, "İsrail ve ABD tarafından gerçekleştirilen, İran'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hiçe sayan saldırılar; uluslararası hukukun ve BM Şartı'nın açık bir ihlalidir." ifadesine yer verdi.

ULUSLARARASI KURULUŞLARDAN TEPKİ

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Orta Doğu'daki askeri tırmanışı kınadığını belirterek, ABD ve İsrail'in İran'a karşı güç kullanması ve İran'ın misillemelerinin uluslararası barışı baltaladığını söyledi.

Nükleer Silahların Yasaklanması Takibi ve Uluslararası Nükleer Silahları Kaldırma Girişimi (ICAN) İcra Direktörü Melissa Parke, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısını kınayarak, tüm askeri eylemlerin "acilen" durdurulması çağrısında bulundu.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, ABD ve İsrail'in İran'ı hedef alması ve bunun ardından gelen misillemelere ilişkin, "Bugün Orta Doğu'da yaşanan durumdan derin endişe duyuyorum." ifadesini kullandı.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, "İsrail ve ABD'nin bu sabah İran'a düzenlediği askeri saldırıları ve İran'ın buna karşılık verdiği misilleme saldırılarını esefle karşılıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla ilgili diplomatik yolları araştırdıklarını, sivillerin korunmasını öncelik alarak gerekli olmayan AB personelini bölgeden çektiklerini duyurdu.

ABD-İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI VE İRAN'IN MİSİLLEMELERİ

İran ile ABD arasındaki müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD sabah saatlerinde İran'a ortak saldırılar düzenledi.

İsrail Savunma Bakanlığı, İsrail'in İran'a "önleyici saldırı" başlattığını duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump da İran'a yönelik "büyük bir operasyon" başlattıklarını açıkladı.

Saldırılar kapsamında başkent Tahran, İsfahan, Kerec, Kum, Tebriz, Buşehr, Kirmanşah ve İlam kentleri hedef alındı.

İsrail ve İran, hava sahasını kapatırken İsrail genelinde olağanüstü hal ilan edildi, sirenler çaldı. İran'ın karşı saldırıları öncesinde İsrail halkını sığınaklara yönlendiren uyarılar yapıldı.

İran ordusu, ABD ile İsrail'in saldırılarına karşılık İsrail'e onlarca balistik füze ve insansız hava araçlarıyla karşı saldırılar başlattığını duyurdu.

İran, füze saldırılarıyla Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar ve Ürdün gibi ülkelerde eş zamanlı ABD üslerini hedef alırken Bahreyn'deki ABD donanma üssü vuruldu.