Tarihleri ile yüzleşmeye başladılar! Fransa'dan Türkiye itirafı: Cumhurbaşkanı Erdoğan kazandı

24 Aralık 2025'te Cezayir Ulusal Halk Meclisi'nde düzenlenen oturumda Fransa'nın 1830 yılından 1962 yılına kadar ülkede gerçekleştirdiği sömürgecilik faaliyetlerinin suç ilan edilmesine yönelik yasa tasarısı oybirliği ile kabul edilirken, Cezayir Fransa'dan resmi özür ve tazminat talebinde bulundu.

Cezayir Parlamentosu'nun bu kararını Paris basını gündemine aldı. Cezayir'in kararının kime yaradığı sorusu üzerinde duran Fransa basını Le Point, yayınladığı analiz haberinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'a dikkat çekti.

"TÜRKİYE, CEZAYİR'İ DESTEKLEDİ"

Fransız basınında yer alan analize göre, Cezayir'in bu hamlesi yalnızca geçmişle yüzleşme değil; Fransa–Türkiye rekabetinde Ankara lehine işleyen jeopolitik bir hamle niteliği taşıyor. Fransız kaynaklara göre, Cezayir'in kabul ettiği yasa ilk bakışta tarihsel bir adalet arayışı gibi görünse de, perde arkasında uluslararası bir nüfuz mücadelesi yatıyor. Fransa'nın özellikle gözden kaçırdığı bir unsurun öne çıkarıldığına değinilen analizde, Türkiye'nin Cezayir'i bu süreçte dolaylı biçimde desteklediği belirtildi.

"ERDOĞAN GÜNDEMDE TUTTU"

Analiz haberin devamında, Türkiye'nin son yıllarda Cezayir başta olmak üzere Kuzey Afrika'da ekonomik, kültürel ve siyasi etkisini artırdığına dikkat çekildi. Cezayir'in bu kararının tesadüf olmadığının altı çizilen analizde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, 2011'den bu yana Cezayir'in sömürge geçmişini uluslararası gündemde tutarak Fransa'ya karşı etkili bir karşı anlatı inşa ettiği ifade edildi.

Mağrip bölgesinde Türkiye'nin siyasi ve sembolik etkisini güçlendirdiğine vurgu yapılan analizde, Fransız yorumcuların, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu süreçte kendisini "sömürge mağdurlarının sesi" olarak konumlandırdığını belirttiği aktarıldı. Söz konusu durumun Paris açısından ciddi bir meydan okuma anlamına geldiğini belirtilen analizde, Fransa'nın Cezayir'den gelen açıklamalara verdiği sert tepkilere rağmen, Türkiye faktörünü yeterince hesaba katmadığı ifade edildi.

"CEZAYİR KARARIYLA TÜRKİYE'YE ALAN AÇTI"

Cezayir'in iç politikada meşruiyet sorunları yaşadığını yazan Fransız basını, Cezayir'in bu yasasının dış politikada Türkiye'ye alan açtığını özellikle vurguladı. Analizde açıklamalarına yer verilen Fransız yorumculara göre, Cezayir'in bu adımı, Fransa için yalnızca geçmişin tartışılması değil; bugünün ve geleceğin güç dengeleriyle ilgili bir uyarı niteliği taşıyor. Bu denklemde kazanç hanesine yazılan ismi açıkça telaffuz eden Paris basını, Başkan Erdoğan'ı işaret etti.

NE OLMUŞTU?

24 Aralık 2025'te Cezayir Meclisinin, Fransa'nın 1830-1962 yıllarındaki sömürge döneminin suç sayılmasına ilişkin yasa tasarısını oy birliğiyle kabul ettiği belirtildi.

Cezayir devlet televizyonunda yayınlanan habere göre, oylama Meclis Başkanı İbrahim Bugali'nin başkanlığında halka açık yapıldı. Oylamada yasa tasarısının "oy birliğiyle" kabul edildiği aktarılırken, oylamanın ardından milletvekillerinin Cezayir bayrağı sallayarak, "Huzur içinde yat şehit, mücadeleye devam" sloganları attığı kaydedildi.

Fransa'nın Cezayir'de gerçekleştirdiği soykırımdan bir kare

Cezayir parlamentosunun 130 yıldan fazla süren Fransız sömürgeciliğini suç sayan bir yasa, böylece halka açık bir oturumda ilk kez onaylanmış oluyor. Meclis Başkanı Bugali, oylama öncesinde yaptığı açıklamada yasayla birlikte, Fransız sömürge suçlarının sayılması, Fransa devletinin sömürgeci geçmişinden doğan sorumluluğunun belirlenmesi, tanıma ve özür talep mekanizmalarının oluşturulması ile sömürgeciliği övmeyi veya propagandasını yapmayı suç sayan cezai tedbirleri içerdiğini belirtmişti.

Metinde ayrıca, Fransız sömürgeciliğine atfedilen 30'dan fazla suç sıralanırken, bunlar arasında Sahra bölgesindeki nükleer denemeler ve patlamaların yol açtığı çevresel ve insani tahribat, sivillerin öldürülmesi, uluslararası yasaklı silahların kullanılması ve mayın döşenmesi yer alıyor. Cezayir-Fransa ilişkileri, Paris'in Batı Sahra meselesinde Fas'ın önerisini kabul etmesiyle son aylarda gerilime sahne oluyor. Cezayir, bölge sakinleri için kendi kaderini tayin hakkı talep eden Polisario Cephesi'ni destekliyor. Cezayir, Batı Sahra halkının kendi kaderini tayin hakkını savunurken, Fas'ın özerklik planını reddeden Polisario Cephesi'ni destekliyor.

FRANSA'NIN AFRİKA'DAKİ KARA LEKESİ

Cezayir, Fransa'nın 1830'lara uzanan işgaline karşı 1 Kasım 1954'te bağımsızlık mücadelesine başladı. Yaklaşık 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiği çetin mücadele sonucu Cezayir 1962'de bağımsızlığına kavuştu.

Fransa'nın kıtadaki soykırımı hafızalardan silinmiyor

İnsan hakları örgütleri ve tarihçiler, Fransa'nın 1830-1962 yıllarındaki sömürge döneminde Cezayirlilere yönelik katliamlar gerçekleştirildiğini ve yüz binlerce kişinin tehcir edildiğini belirtiyor. Cezayir İnsan Hakları Savunma Birliği, sömürge döneminde yaklaşık 10 milyon kişinin öldürüldüğünü kaydediyor.

Fransa, Afrika'daki sömürgeci tarihinin en güncel ve en kanlı örneği olan Cezayir'deki suçlarını hala resmen tanımıyor. Cezayir'de her yıl 18 Şubat, Fransa sömürgesine karşı verilen mücadelede hayatını kaybedenler anısına Ulusal Şehit Günü olarak anılıyor.