BES nedir geçişler nasıl oluyor Bireysel Emeklilik Sistemi zorunlu mu katkısı nedir

Otomatik Bireysel Emeklilik Sistemi'ne BES'e kademeli geçiş sürüyor. 2018’de otomatik katılımın yeni etabı başlıyor. Bireysel emeklilik sistemi (BES), kişilerin çalıştıkları dönemdeki hayat standartlarını emeklilik dönemlerinde de devam ettirmeleri için bugünden düzenli birikim yapma imkanı sağlayan, devlet katkısıyla desteklenmiş bir tasarruf ve yatırım sistemidir.​ 1 Ocak’ta, 1.1 milyonu özel sektör, 261 bini memur olmak üzere 1.3 milyon çalışan Bireysel Emeklilik Sistemi BES’e dahil edilecek. Temmuzda ise ağırlığı KOBİ’ler olmak üzere 3.1 milyon kişi sisteme girecek. 2018’de toplam 4.5 milyon çalışan otomatik BES’lenecek. 2017 yılında  6 ayda sisteme 5 milyon 600 bin çalışan dahil oldu. Ancak 2 ay sonra bu kişilerin yarısından fazlası cayma hakkını kullandı. Peki BES nedir? İşte zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi BES hakkında merak edilenler...

2018’de, 4.5 milyon çalışan, otomatik katılım sistemiyle bireysel emekliliğe dahil edilecek. 1 Ocak 2017’de, 45 yaş altı tüm çalışanların BES’e girmesine imkan tanıyan otomatik katılım uygulaması ilk olarak bin ve üzeri çalışanı olan işletmelerden başladı ve 2.1 milyon kişi işverenleri tarafından sisteme sokuldu. 1 Nisan 2017’de ise otomatik katılımın ikinci etabı devreye girdi; 250 ila 999 çalışanı olan özel sektör şirketleri ile tüm memurlar sisteme dahil edildi ve 2.3 milyonu memur, 1.8 milyonu da özel sektör çalışanı olmak üzere 4.1 milyon kişi BES’e giriş yaptı. Ardından, 1 Temmuz 2017’de, ağırlıklı tekstil, hazır giyim, taşımacılık, eğitim, inşaat, sağlık, gıda, imalat sektörlerinde faaliyet gösteren ve 100-250 arası çalışanı olan işletmelerdeki 2.2 milyon kişi otomatik BES’lendi. Böylece 2.3 milyonu kamu, 6.2 milyonu da özel sektör çalışanı olmak üzere toplam 8.5 milyon kişi, 2017 yılında sisteme girmiş oldu.

261 BİN MEMUR GİRECEK

2018 ile birlikte otomatik BES’in yeni etabı da başlıyor. İlk olarak 1 Ocak 2018’de çalışan sayısı 50 ile 100 arası olan özel sektör şirketleri ile belediyeler, il özel idareleri ve KİT’lerdeki memurlar sisteme alınacak. Yılın ilk ayında, 21 bine yakın şirkette çalışan, 45 yaş altı, 1.1 milyon kişi ile 261 binin üzerinde memur; toplamda da 1.3 milyon kişi işverenleri tarafından otomatik BES’e dahil edilecek. 1 Temmuz 2017’de ise, 10-50 çalışanı olan özel sektör şirketleri devreye girecek ve 220 bine yakın işletmedeki 3.1 milyon çalışan BES’e giriş yapacak. 2018 yılında, toplam 4.5 milyon kişi, bireysel emeklilik sistemi ile tanışacak.

Otomatik katılımın başladığı 2017 yılında beklenti ile sonuçlar maalesef birbiri ile örtüşmedi. Kamudan sisteme giren 2.3 milyon çalışanın yüzde 50’ye yakını sistemden ayrıldı. Özel sektörden giren 6.2 milyon çalışanın da yüzde 61’i çıkış yaptı. Toplamda sisteme dahil edilen 8.5 milyon çalışanın yüzde 58’i otomatik BES’ten ayrıldı. Ancak 1.1 milyonu kamu çalışanı, 2.4 milyonu da özel sektör çalışanı olmak üzere toplam 3.6 milyon kişi de sistemde kalarak, tasarruf etmeye başladı.

ÇALIŞANLARI NELER BEKLİYOR?

Peki, 2018’de sisteme girecek 4.5 milyon çalışanı neler bekliyor? İşte, yeni girecekler için otomatik BES kılavuzu.

- Yılın başında gireceklerin maaşlarından şubat başında ilk kesinti yapılacak.

- Her ay maaştan, prime esas kazancın yüzde 3 oranında kesilip, BES’e aktarılacak.

- Sistemde işveren katkısı olmayacak.

- Sistemden çıkış serbest olacak, dileyen ertesi gün çıkabileceği gibi ilerleyen aylarda istediği zaman da çıkış yapabilecek.

- İlk 2 ay içinde çıkıldığında maaştan yapılan kesintinin tamamı iade edilecek. 2 aydan sonra da çıkış serbest olacak.

- Devlet çalışanın maaşından yapılacak kesintiye her ay yüzde 25 katkı yapacak. Sistemde kalınması halinde ikinci ayın sonunda devlet 1.000 lira ek katkı daha yapacak.

- Maaşlardan yapılan kesintiler başlangıç fonlarında değerlenecek; isteyen faizli, isteyen faizsiz fon seçebilecek. (KAYNAK: Hürriyet - Yazar Noyan Doğan)

BES NEDİR?

Bireysel Emeklilik Sistemi, kısaca BES, sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcı unsurlarından biri olarak görülmektedir. Aktif çalışanların, çalışma hayatları süresince kazançlarının bir kısmını biriktirerek emekli olmalarının ardından mevcut refah seviyesinin korunmasının amaçlandığı BES, aynı zamanda uzun vadeli finansal kaynak yaratmakta ve istihdamın arttırılmasında rol oynamaktadır. Gönüllü katılım esasına dayanan bir sistem olmakla birlikte, Türkiye'de yapılan düzenleme ile 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren zorunlu hale gelmiştir. Otomatik katılım olarak da ifade edilen sistemden ayrılmak isteyenler, ilk 2 ayın ardından sistemden çıkabilirler.

ZORUNLU BES KİMLERİ KAPSIYOR?

T.C. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren uygulama, 45 yaşın altında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan kamu ve özel sektör çalışanlarının tamamını kapsamaktadır.

ZORUNLU BES'E KATILIM VE ÇIKMA

Otomatik katılım olarak uygulanacak BES sistemine katımlar iş verenler aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Müsteşarlık tarafından uygun görülen bir emeklilik şirketi ile anlaşan şirketler üzerinden çalışanlar sisteme katılacaklar. Emeklilik şirketleri ise 31 Mayıs 2016 tarihli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun hükümlerine uygun olarak bir emeklilik sözleşmesi hazırlar ve çalışanlar plana dahil edilir. Tüm bunların ardından iş verenler bunu çalışanlarına tebliğ ederler. Her ne kadar adında "zorunlu" ifadesi bulunsa da, bu ilk katılım aşamasında geçerlidir. Sonrasında sistemde çalışanlar sistemden ayrılmak istemeleri durumunda iki ay içerisinde cayabilirler. Cayma durumunda her hangi bir maddi kayıp yaşanmaz. Sistemden çıkan çalışanlara 10 iş günü içerisinde yatırdıkları katkı payları iade edilmektedir. Ancak bu durumda ve ilk 3 yıl içerisinde zorunlu BES'ten vazgeçilmesi durumunda devlet katkısını almak mümkün değildir.

MAAŞLARDAN NE KADAR KESİNTİ YAPILACAK?

BES sistemine katılmanız halinde prime esas kazancın %3'ü çalışanların maaşlarından kesilecek ve sisteme aktarılacaktır. Ancak isteyenler daha fazla kesinti yapılmasını da talep edebilmektedir. Üst sınırla ilgili bir kısıtlama bulunmamaktadır. Sistemde kalınması durumunda her ay katkı paylarına devlet %25 oranında katkıda bulunacaktır.

ÖDEMEDE GECİKME OLURSA NE OLUR?

Ödemeler şirket üzerinden yapılmaktadır. Eğer işvereniniz ödemenizi zamanında yapmazsa, parasal kaybınızı karşılamak durumundadır.

İŞ DEĞİŞTİRME YA DA İŞVERENİN İFLASI DURUMUNDA NE OLACAK?

Zorunlu BES sistemine geçtikten sonra iş değiştirmek isterseniz bir sorun yaşamazsınız. Yeni işvereninizin bir BES planı varsa, önceki birikiminiz buradaki sisteme aktarılır ve hiç bir kayığ yaşamadan sistemde kalmaya devam edebilirsiniz. Diğer yandan çalışılan iş yerinin iflası durumunda da sistemdeki çalışanlar zarara uğramaz, çünkü devlet güvencesi altında olurlar. İşveren durumu ihlal etmesi durumunda ise devlet yaptırımıyla karşılaşacaktır.

MEVCUT SİSTEMDE OLANLAR NE OLACAK?

Halihazırda BES'e kayıtlı olanlar zorunlu BES durumunda ne olacağını merak ediyor. Eğer çalışan iki BES'inin olmasında bir sorun görmüyorsa her ikisini de devam ettirebilir. Ancak istemediği takdirde zaten 2 ay içerisinde otomatik katılımdan ayrılma hakkınız bulunuyor. Mevcut BES'in iptal ettirilip otomatik katılıma aktarılması, taşınması gibi bir durum söz konusu değildir.

e-DEVLET'TEN TAKİP EDEBİLİRSİNİZ

Türkiye Sigorta Birliği açıklamasına göre, BES'te katılımcıların bilgilendirilmesi amacıyla e-Devlet'te e-Hizmetler bölümündeki Emeklilik Gözetim Merkezi sekmesinde "Bireysel Emeklilik Sistemi Devlet Katkısı Kullanım ve Limit Bilgileri Sorgulama" servisi başlatıldı. Temmuz 2016 sonunda kullanıma açılan servis aracılığıyla katılımcılar sistemdeki tüm sözleşmelerine ilişkin olarak; temel sözleşme bilgilerini, hesaplanan devlet katkısı tutarını ve ilgili yıl için kalan devlet katkısı limitini e-Devlet üzerinden takip edebiliyor.

OTOMATİK BES NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

*Çalışan sayısı 1.000 ve üzeri olan şirketler; 1 Ocak 2017

*Çalışan sayısı 250 - 999 arasında olan şirketler; 1 Nisan 2017

*Çalışan sayısı 100 - 249 arasında olan şirketler; 1 Temmuz 2017

*Çalışan sayısı 50 - 99 arasında olan şirketler; 1 Ocak 2018

*Çalışan sayısı 10 - 49 arasında olan şirketler; 1 Temmuz 2018

*Çalışan sayısı 5 - 9 arasında olan şirketler; 1 Ocak 2019

DEVLET KATKISI NE KADAR OLACAK?

Zorunlu BES'te devlet katkı payına %25 oranında katkı sağlamaktadır. Sistemde kalınması durumunda ise ilave 1000 TL devlet katkısı sağlanacaktır. Emeklilik hakkı kullanıldığında, bireysel emeklilik hesabında bulunan birikimini en az 10 yıl süreli bir yıllık gelir sigortası sözleşmesi kapsamında almayı tercih edene, birikiminin %5’i karşılığında ek devlet katkısı sağlanacak. Sistemde kalma süresine göre devlet katkısı aşağıdaki gibi olacaktır:

0-3 yıl - %0
3-6 yıl - %15
6-60 yıl - %35
10 yıl ve üzeri %60
Emeklilik Dönemine kadar - %100