250 milyar dolarlık İran pastası

İran ile ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere ve Almanya’nın bulunduğu konsorsium arasında 8 gündür süren görüşmelerde nükleer müzakere anlaşması sağlandı. İran’ın nükleer silah üretme kabiliyetinden vazgeçmesi durumunda, ülkeye uygulanan ekonomik yaptırımlar kaldırılacak. İran’ın ekonomik olarak rahatlamasıyla yıllık 250 milyar dolarlık dış ticaret hacmine ulaşacağı tahmin ediliyor. 30 Haziran’a kadar yaptırımların sürecek olmasına rağmen, tüm ülkeler bu büyük pastadan pay almak için şimdiden hazırılıklarını yapıyorlar. 

İhracat 2’ye katlar

Bu pastadan en büyük payı Türkiye’nin alacağını söyleyen  Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) Uzmanı Harun Öztürkler “Türk şirketlerine  fırsat doğacak. Jeopolitik açıdan da İran’a yakın olmamız Türkiye’nin ticaret pastasından alacağı payı artırıyor. Biz İran ile ticari bağımızı hiç koparmadık. Bize öncelik vereceklerdir” dedi. Öte yandan alınan karar ile petrol fiyatları sert düştü. Varil petrolün fiyatı 55 dolara indi. Bu durum petrol ithalatçısı olan Türkiye gibi ülkelere de olumlu yansıyacak. Türk İran İş Konseyi Başkanı Rıza Eser ise yalnızca İran özelinde bu durumun değerlendirilmemesi gerektiğini, ambargoların kalkması ile körfez ülkelerine de ticaretin artacağını belirterek şöyle devam etti: “Şimdi ambargoların kalkması ile İran’a ihracatımız daha da şekillenecek. 2020 yılında koyduğumuz 35 milyar dolarlık hedefi kısıtlamaların kalkması durumunda 1 senede yakalayabiliriz. İran’a ihracatımız şuan 17 milyar dolar. Aynı zamanda Türkiye’nin jeopolitik konumu bu ülke ile enerji ticaretini geliştirmesine hatta Avrupa’ya iletimini sağlaması açısından ön plana çıkacak. İran ile ambargoların kalkması ile diğer ülkelere de ulaşımın ve ticaretin daha kolaylaşması önemli. Çarpan etkisi ile  İran üzerinden tüm körfeze ticaretimiz hızla artacak.”

Petrol fiyatlarının düşüşü enflasyona yansıyacak      

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, İran ve 5+1 ülkeleri arasındaki nükleer müzakerelerde gelinen noktayı olumlu bulduklarını belirterek, “Komşu, kardeş ve bizim çok yakın ilişkilerimiz olan İran’a bu yaptırımların kalkması ile alakalı en büyük katkıyı koyan ülke Türkiye’dir” dedi. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise anlaşmayla ilgili olarak şunları söyledi: “İran’la olan anlaşma petrol fiyatlarını daha da aşağı çekebilir. Tabii ki Amerikan Kongresi’nin bu konudaki tutumuna bakacağız ama İran dünyanın en büyük rezervlerinden birine sahip. Yatırımın artması ile üretimin artması ihtimali de var. Zaten dünyadaki petrol fiyatlarındaki düşüşün en önemli sebebi arz fazlası. Özetle sonraki aylarda enflasyonun bir miktar daha düşme ihtimali var.”

Türkiye enerji koridoru haline geliyor

- Dünya piyasalarında petrol ve altın fiyatlarını düşecek. Bu durum Türkiye’nin hem cari açığını hem de enflasyonu olumlu yönde etkileyecektir

- Altın ticaretindeki kısıtlamaların kalkması, Türkiye’nin petrol ve doğalgaz ticaretini operasyonel olarak kolaylaştıracak,

- İran’ın petrol ve doğalgaz pazarına tüm gücüyle dönmesi, Türkiye’nin global ortamda enerji köprüsü rolünü güçlendirecek ve Türkiye’yi bölgesinde daha güçlü kılacak.

- Gıda, ilaç, tıbbi malzeme ve otomotiv yedek parçaları başta olmak üzere, kısıtlamaların askıya alındığı alanlarda Türkiye için de İran’a ihracat şansı doğar.

İhracat katlanarak büyür.

- İran’da alt yapı ve yatırım ortamı doğar ve Türk şirketleri bu durumdan faydalanabilir.

THY ve Halkbank’a yarayacak

Anlaşmaya sağlanması ile İran ile iş yapan Türk şirketlerinin borsada hisseleri yükseldi.  Oyak Menkul’den yapılan değerlendirmede, yaptırımların kaldırılmasının İran’ın daha fazla petrol ihraç edebileceği anlamına geldiğini belirterek, bunun da İran’dan büyük oranda petrol tedarik eden Tüpraş  için olumlu bir gelişme olduğunu söyledi. Tera Menkul’den yapılan değerlendirmede de, Tüpraş’ın yanı sıra; İran’da iştiraki Razi ile faaliyet gösteren Gübre Fabrikaları’nın da gelişmelerden fayda sağlayacak bir diğer şirket olduğu belirtildi. Garanti Yatırım hazırladığı raporda düşen petrol fiyatları nedeniyle THY ve Pegasus’un maliyetlerinin düşeceğini, Kardemir’in İran’ın alt yapı ihtiyaçlarını karşılayabileceğini aynı zamanda Halkbank’ın para transferlerine aracılık edebileceğini yazdı.