Türk bilim insanlarından büyük başarı! Dünyada bir ilk

Koronavirüsle mücadelede en kritik ekipmanlar arasında gösterilen solunum cihazları konusunda tüm dünyada hem yeni teknolojilerin geliştirilmesi hem de üretimin artırılması için çok sayıda proje yürütülüyor.

Türkiye'nin koronavirüs pandemisyle mücadekesi devam ederken, Türk bilim insanları dünyada bir ilke imza attı.

Dokuz Eylül Üniversitesinde (DEÜ) yürütülen çalışmayla, yeni tip koronavirüs hastalarının kullanımı ve bu mücadelede ön safta yer alan sağlık çalışanlarının korunması amacıyla, solunan havayı ultraviyole ışınlarla temizleyen solunum cihazı geliştirildi. Kemik Kıkırdak Doku Biyoteknolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Havıtçıoğlu, 'Arkadaşlarımızla geliştirdiğimiz solunum cihazı dünyada bir ilk. Bu cihazın prototipini geliştirdikten sonra üretilebilmesi için medikal firmalara verdik. Onlar da bununla ilgili TÜBİTAK'a başvuruda bulundu

Türkiye'de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK'ın destekleriyle çok sayıda akademisyen ve girişimci, solunum cihazı geliştirmek için çalışma yapıyor.

DEÜ'de de koronavirüs hastalarının hayata tutunmasına yardımcı olmak üzere solunum cihazı geliştirmek üzere Kemik Kıkırdak Doku Biyoteknolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Havıtçıoğlu liderliğinde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Volkan Hancı, Travmatoloji Ana Bilim Dalı'nda araştırma görevlisi Cihangir Türemiş ve Biyomekanik Ana Bilim Dalı'nda doktora öğrencileri Gizem Baysan, Reşit Buğra Hüsemoğlu ve Mert Rüştü Onar'ın katılımıyla ekip oluşturuldu.

Türk bilim insanları, yeterince nefes alamayan hastalara elle ventilasyon sağlayan ambu cihazının temel mantığını kullanarak, giren ve çıkan hava basıncını kontrol edebilen bir solunum cihazı geliştirmeyi başardı.

Solunum cihazında hastanın nefesini dışarıya verirken virüslerin sağlık çalışanları ya da çevresinde bulunan sağlıklı kişilere buluşmaması için diğer filtrelere ek olarak ultraviyole ışınlar kullanıldı.

 Nefes, üç filtreden geçiyor

Projeyle ilgili bilgi veren ekip üyesi Reşit Buğra Hüsemoğlu, geliştirdikleri sistemde kullanılan motorun ambu cihazına otomatik hareket verdiğini, bu sistem sayesinde hastanın rahat nefes aldığını söyledi.

Koronavirüsün insanlara solunum yoluyla bulaşabilen bir hastalık olduğunu, buradaki riskleri azaltmak üzere özel çalışmalar yaptıklarını belirten Hüsemoğlu, şunları kaydetti:

'Geliştirdiğimiz cihazda solunan havanın filtrelerden geçirilip temiz bir şekilde dışarıya verilmesi amaçlandı.

Burada ilk önce hastadan çıkan hava, sıvı bir dezenfektan çözeltisinin içinden geçiriliyor.

 Daha sonra nem tutucu özelliğe sahip başka bir filtreden geçiriliyor.

Son olarak ise ultraviyole lambasıyla birlikte geride kalan partiküllerin önlenmesi amacıyla tekrardan bir sterilizasyon gerçekleşiyor ve havanın ortama temiz şekilde verilmesi sağlanıyor.'

Proje ekibi lideri Prof. Dr. Hasan Havıtçıoğlu da geliştirdikleri cihazın yoğun bakımlarda kullanılan solunum cihazlarıyla aynı işlevi gördüğünü, hafif ve taşınabilir olduğu için hastane dışındaki ortamlarda da rahat faydalanılabileceğini anlattı.

Solunum cihazının elektrikle ya da şarj sistemiyle çalıştığını dile getiren Havıtçıoğlu, 'Arkadaşlarımızla geliştirdiğimiz solunum cihazı dünyada bir ilk.

Bu cihazın prototipini geliştirdikten sonra üretilebilmesi için medikal firmalara verdik.

Onlar da bununla ilgili TÜBİTAK'a başvuruda bulundu. TÜBİTAK ile ön görüşmeler yapıldı, birinci aşaması bitirildi. 

TÜBİTAK'tan geçse de geçmese de medikal firmalar bu cihazı tahmin ediyorum 15 gün içinde üretim basamaklarına almış olacak.' diye konuştu.

Bu cihazın geliştirilmesi konusunda başta DEÜ Rektörü Prof. Dr. Nükhet Hotar olmak üzere tüm yöneticilerin destek verdiğini belirten Havıtçıoğlu, aslen Kıbrıslı olduğunu, tıp fakültesi eğitimini merhum Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün sağladığı bursla tamamladığını, bu nedenle geliştirdiği cihazın adını 'Koru-Türk' koymayı planladığını sözlerine ekledi.

Aynı zamanda geçtiğimiz hafta Baykar Teknik Müdürü Selçuk Bayraktar da, yerli solunum cihazının ilk prototipine ait görüntülerini sosyal medya hesabında paylaştı.

Baykar CEO'su Haluk Bayraktar da, dört yerli şirket ortak üretim yaparak iki ay içinde Sağlık Bakanlığı için 5 bin solunum cihazı üreteceğini açıkladı.

Haluk Bayraktat açıklamasında, ''Bu cihazın muadilinin yaklaşık 20 bin euro olduğu belirtiliyor. Yerli olarak ise şu anda yaklaşık 6 bin 500 dolara üretilebilmesi mümkün. 

İlk etapta nisan ayının ortasına kadar 1000 adet yerli solunum cihazının teslimatı yetiştirilmeye çalışılıyor.

Hedef 2 ay içerisinde 5 bin yerli solunum cihazını Sağlık Bakanlığı'na teslim etmek.'

ASELSAN Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Haluk Görgün, tüm dünyanın yeni tip koronavirüse (Kovid-19) ile ilgili tarama, tespit, tedavi ve takip konusunda hızlı bir yarış içinde olduğunu belirterek, 'Bir start-up olan Biosys firmamızın geliştirdiği solunum cihazının ürüne dönüşmesi için ASELSAN, derin Ar-Ge kültürü ve sistem bilgisiyle mekanik, yazılım ve elektronik tasarım alanında tüm kabiliyetlerini ortaya koydu.' ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye'nin teknoloji üretim gücünü artırmak için çizdiği 'Milli Teknoloji Hamlesi' vizyonunun savunma sanayisinde büyük dönüşüm yaşattığını dile getiren Görgün, son 16-17 yılda bu alandaki yerlilik oranının yüzde 20'lerden yüzde 70 seviyesine çıktığına dikkati çekti.

Görgün, sağlık alanında da yapılan çalışmalarla dışa bağımlılığı azaltacak ve Türkiye'yi sayılı ülkeler arasına sokacak projeler yürüttüklerine işaret ederek, 'Dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgını teknoloji geliştirme ve üretim paradigmalarını sorgulattı. Tüm dünya Kovid-19'a ilişkin tarama, tespit, tedavi ve takip konusunda hızlı bir yarış içinde. Cumhurbaşkanımız da milletin sağlığını ilgilendiren bu konuyu büyük bir hassasiyetle takip ediyor.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatıyla, Sanayi ve Teknoloji ile Sağlık bakanlarının ASELSAN'dan yerli solunum cihazı üretimi konusuna dahil olmalarını istediğini aktaran Görgün, şunları kaydetti:

'Bir start-up olan Biosys firmamızın geliştirdiği solunum cihazının ürüne dönüşmesi için ASELSAN, derin Ar-Ge kültürü ve sistem bilgisiyle mekanik, yazılım ve elektronik tasarım alanında tüm kabiliyetlerini ortaya koydu. Bu akut dönemde dışarıdan kimsenin tedarik edemediği kritik alt bileşenlere kadar derinlemesine Ar-Ge ve teknoloji geliştiriyoruz. Ayrıca bir üretim hattını da kurmaya başladık. Burada en önemli nokta cihazın milli lisansa ve fikri haklara sahip olması. ASELSAN ve Baykar gibi deneyimi yüksek olan şirketlerimizin mühendislerinden oluşan proje ekibinde yer alan arkadaşlarımız var güçleriyle çalışıyorlar.'

Görgün, yerli solunum cihazı üretimi projesindeki tüm paydaşların her gün telekonferansla değerlendirme toplantıları düzenlediklerini, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da projeye ilişkin günlük olarak bilgilendirildiğini aktardı.

Proje ekibinin büyük özveriyle sabahlara kadar çalıştığını belirten Görgün, 'Sağlık çalışanlarımız ülkemizin sağlığı için var gücüyle çalışıyor ve hizmet veriyor biz de onların hizmetindeyiz.' ifadesini kullandı.