Osmanlı hekimlerinin yaz reçetesi

Kavurucu yaz sıcaklarına karşı Osmanlı hekimlerinin kullandığı doğal reçetelerle önlem almaya ne dersiniz? Sarayın sağlık arşivlerine göre Osmanlı yemeğinden, uyku düzenine içeceğinden kullandığı losyona kadar hayatını dört mevsim farklı planlarmış. Bitkilerin her derde deva olduğu o yıllarda Afrika sıcakları da bizim gibi onları yatağa düşürmezmiş. 

Hazımsızlık: Osmanlı hekimlerinin öğrettiği şey az yemek! Geç kahvaltı, erken akşam yemeği olmak üzere günde iki öğün beslenmeyi tavsiye ediyorlardı. Osmanlı yazın bolca kiraz tüketiyor ve hoşaf içiyordu. Eskiden Osmanlı’da sofraya sadece kaşık konulurdu çünkü yemekler hep suluydu. Hazmı kolaylaştırıcı çorba, sulu yemekler yapılırdı. Amaç midenin hazmına yardımcı olmak. O dönemde hekimler, meyvenin topladıktan hemen sonra yenmesini tavsiye etmiyordu. Hoşaf geleneği böylece oluşmuştu. 

Uyku: Osmanlı tıbbında uyku sadece dinlenmek demek değil. Yediğimiz gıdanın tam hazmedilmesine yardımcı olur. Normalde önce sağ, sonra sol tarafa yatılıyordu. Bunun nedeni midenin üzerine karaciğerin gelmesini sağlamak. Sırtüstü yatmanın unutkanlık yaptığına inanılıyordu. Çünkü kan arkaya gidiyor. Beyni çalıştıran ön beyin. Önemli olan kanın dolaşması. Unutkanlık başladıysa yüz üstü yatılması öneriliyordu.

Sindirim sorunları: Şerbet ilaç gibiydi. Şeker, eskiden şeker kamışından üretilirmiş. Eskiden şerbetler ilaçmış. Kızılcık şerbetini içerseniz kabız olursunuz, gül şerbeti ise bağırsakları yumuşatır. Asla keyif için içilmez. 40 çeşit baharattan yapılan demirhindi şerbeti mide ağrıları, mide ekşimesi, nezle, bağırsak parazitleri, ruhsal sıkıntılar, romatizma ve kas ağrılarına karşı kullanılıyordu. 

Arınma: Geleneksel tedavi usullerinde temizlik içten dışa doğru gerçekleşir. Her organın müshili vardı.. Bunu sağlamak için bitkiler, lavman ile bağırsak temizliği kullanılırdı. Osmanlı hekimleri beden temizliğinde önemli hususlara riayet ederdi. Vücuda zarar veren maddenin bilinmesi, bu maddenin atılması gereken miktarının bilinmesi, uygun yöntemlerle çıkartılması sağlanırdı. İbni Sina “Can bağırsaktadır”, Hipokrat “Bütün hastalıklar bağırsakta başlar” der. Nobel ödüllü Mikrobiyolog İlya Meçnikov bunun önemini “Ölüm bağırsakta başlar” sözüyle özetler.

Halsizlik: Kuvvet veren Osmanlı Macunu yani Mesir Macunu yazın, sinirleri rahatlatmak, kanı temizlemek, bedeni güçlendirmek için tüketiliyordu.  

Kalp, tansiyon, şeker: Alıç tansiyon ve şeker hastalığına karşı halk arasında yaygın olarak tüketiliyordu. Osmanlı’da en çok tüketilen şerbetlerden biri olan koruk şerbetinin şekeri düzenlediği biliniyor. Aynı zamanda tansiyon düşürücü etkisi olan reyhan şerbeti de içiliyordu. 

Sıcak çarpmaları: Osmanlı sıcak çarpmalarına karşı şerbetleri kullanıyordu. Safran ve hibiskus şerbetleri  sıcak çarpmaları, tansiyonu düşürme, bağışıklık sistemini güçlendirme, sindirimi kolaylaştırma gibi birçok sorunda tavsiye ediliyordu.