Eklem ağrısı için en etkili tedavi hareket ve egzersiz

Sert dizler, ağrıyan kalçalar ve kronik eklem ağrısının yavaş yavaş ilerlemesi genellikle yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası olarak kabul edilir. Ancak osteoartrit dünyanın en yaygın eklem hastalığı olmasına rağmen, uzmanlar bu hastalığı tedavi etme ve önleme konusundaki yaklaşımımızın bilimsel kanıtlarla ciddi şekilde uyumsuz olduğunu vurguluyor.

Araştırmacılara göre en etkili tedavi bir hap şişesinde veya ameliyathanede bulunmuyor. Bunun yerine, en güçlü çözüm basit bir kelimeyle ifade edilebilir: hareket. Oysa ülkeler ve sağlık sistemleri genelinde, eklemlerini korumak ve ağrılarını hafifletmek için kanıtlanmış tek tedaviye yönlendirilen hasta sayısı oldukça düşük seviyelerde kalmaktadır.

Egzersiz neden göz ardı ediliyor?

Egzersiz, osteoartrit gibi kronik ve sakatlık yaratan eklem rahatsızlıkları için en etkili tedavilerden biridir. Yine de çoğu hasta bu tedaviyi gerçekten almamaktadır. İrlanda, Birleşik Krallık, Norveç ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki sağlık sistemleri genelinde yapılan araştırmalar endişe verici bir kalıbı ortaya koymaktadır: osteoartritli kişilerin yarısından azı birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından egzersiz veya fizyoterapiye yönlendirilmektedir.

Bunun yerine, yüzde 60'tan fazlası kılavuzların önermediği tedaviler almakta, yaklaşık yüzde 40'ı ise cerrahi olmayan seçenekler denenmeden önce doğrudan cerrahe gönderilmektedir. Bu oranlar, sağlık sistemlerinin egzersizin gerçek değerini ne kadar az anladığını göstermektedir.

Osteoartrit ve hareketin biyolojik önemi

Bu rakamların neden bu kadar rahatsız edici olduğunu anlamak için, egzersizin eklemler için ne yaptığını bilmek gerekir. Osteoartrit açık ara en yaygın artrit şeklidir ve halihazırda dünya çapında 595 milyondan fazla insanı etkilemektedir. The Lancet'teki küresel bir çalışmaya göre, bu sayı 2050 yılına kadar bir milyara yaklaşabilir. Daha uzun yaşam beklentisi, giderek hareketsiz yaşam tarzları ve artan sayıda fazla kilolu veya obez insan bu endişe verici eğilimi yönlendirmektedir.

Yine de düzenli egzersiz yapan insanlar fiziksel ve biyolojik olarak kendilerini hastalığa yakalanmaktan ve en kötü etkilerinden korunmaktadırlar. Kemiklerimizin uçlarını kaplayan kıkırdak, kendi kan akışı olmayan sert ve koruyucu bir tabakadır. Bu tabaka harekete tamamen bağımlıdır.

Bir sünger gibi davranarak, kıkırdak yürüdüğümüzde veya bir eklemi yüklediğimizde sıkıştırılır, sıvıyı dışarı sıkar ve ardından taze besinleri geri çeker. Her adım, besinlerin ve doğal yağlayıcıların dolaşmasına ve eklem sağlığını korumasına izin verir. Bu nedenle osteoartritin basit 'aşınma ve yıpranma' olduğu eski fikir yanıltıcıdır. Eklemler kaçınılmaz olarak aşınan araba lastikleri değildir.

Osteoartrit, düzenli hareket ve egzersizin iyileşme ve tüm eklemin sağlığı için kritik olduğu uzun bir aşınma ve onarım süreci olarak daha doğru bir şekilde anlaşılır. Bu anlayış, hastalığa yaklaşımımızı kökten değiştirmesi gereken önemli bir fark yaratmaktadır.

Eklem hastalığı olarak osteoartrit

Artık osteoartritin sadece kıkırdağı etkileyen bir sorun değil, tüm eklemi etkileyen kapsamlı bir hastalık olduğunu biliyoruz. Eklem sıvısını, alttaki kemiği, bağları, çevredeki kasları ve hatta hareketi destekleyen sinirleri etkiler. Terapötik egzersiz tüm bu unsurları hedeflemektedir.

Örneğin kas zayıflığı, osteoartritin en erken belirtilerinden biridir ve direnç antrenmanı ile geliştirilebilir. Kas zayıflığının hem hastalığa yakalanma hem de ilerleme riskini artırdığına dair güçlü kanıtlar mevcuttur. Sinir ve kas kontrolü, kalça ve diz osteoartriti için GLA:D® (Good Life with osteoArthritis: Denmark) gibi nöromüsküler egzersiz programları aracılığıyla da eğitilebilir.

Genellikle fizyoterapistler tarafından denetimli grup seanslarında sunulan bu programlar, eklem stabilitesini iyileştirmek ve güveni yeniden inşa etmek için hareket kalitesi, denge ve güce odaklanmaktadır. Programı tamamladıktan sonra 12 aya kadar ağrı, eklem fonksiyonu ve yaşam kalitesinde önemli iyileşmeler kaydedilmiştir.

Egzersizin vücut genelindeki etkileri

Egzersiz tüm vücut için iyi bir ilaçtır ve 26'dan fazla kronik hastalıkta belgelenmiş faydaları vardır. Osteoartritte, sadece kıkırdak ve kasları güçlendirerek değil, aynı zamanda hastalığı yönlendiren iltihaplanma, metabolik değişiklikler ve hormonal değişimlerle mücadele ederek yardımcı olmaktadır.

Obezite osteoartrit için önemli bir risk faktörüdür ve sadece eklemler üzerindeki ekstra mekanik yük nedeniyle değildir. Kan ve eklem dokularındaki yüksek düzeydeki iltihaplı moleküller kıkırdağı bozabilir ve hastalığı hızlandırabilir. Osteoartrit için düzenli aktivite bunu moleküler düzeyde karşılayabilir, iltihaplı belirteçleri düşürebilir, hücre hasarını sınırlayabilir ve hatta gen ifadesini değiştirebilir.

Ameliyat öncesi egzersiz denenmeli

Şu anda osteoartritin seyrini değiştiren ilaçlar bulunmamaktadır. Eklem protezi ameliyatı bazı insanlar için hayat değiştirebilir, ancak bu büyük bir ameliyattır ve herkes için başarılı olmamaktadır. Egzersiz önce denenmeli ve hastalığın her aşamasında devam ettirilmelidir. Çok daha az yan etki taşır ve birçok ek sağlık faydası getirir.

Osteoartrit sadece 'yıpranmış' eklemler meselesi değildir. Kas gücü, iltihaplanma, metabolizma ve yaşam tarzı tarafından şekillendirilir. Düzenli ve hedefli egzersiz bu faktörlerin birçoğunu aynı anda ele alır, kıkırdağı korumaya, tüm eklemi güçlendirmeye ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur. Ameliyatı düşünmeden önce, hareketin kendisi sahip olduğumuz en güçlü tedavilerden biri olmaya devam etmektedir.