Cumhuriyet'in ilk geniş çaplı ayaklanması: Şeyh Sait İsyanı

13 Şubat 1925 tarihinde doğudaki bazı aşiretlerin gerçekleştirdiği ve Cumhuriyet tarihinin ilk geniş çaplı ayaklanması olan Şeyh Sait isyanı patlak verdi

star.com.tr / NESLİ ÖZKAY12 Şubat 2019 Salı09:39 - Güncelleme: 12 Şubat 2019 Salı 09:43
Şeyh Sait ayaklanması Doğu Anadolu Bölgesinde çıkan diğer ayaklanmalardan hazırlanışı, uygulanışı ve sonuçları bakımından farklıydı
 
İsyanın temelinde İngilizlerin iç karışıklık isteği ve bölgesel çıkarları, hilafet yanlılığı ve Kürt Teali Cemiyeti’nin bağımsız bir Kürt Devleti kurma isteği vardı
 
 Ergani’nin Piran köyünde 13 Şubat 1925 gününden kısa bir süre sonra bölgenin birçok yerinde meydana gelen ayaklanmalar, aşiretlerin ve köylerin büyük bir kısmının isyana katılması bu isyanın uzun zamandan beri hazırlık devresi geçirmiş bir ayaklanma olduğunu gösterdi
 
Ayaklanmacılar ilk olarak telgraf tellerini kesip haberleşme ağına son verdiler
 
Şeyh Sait ve isyancılar 16 Şubat’ta Hakik’den Darahani’ye hareket ettiler ve gece yarısı şehre girdiler
 
Burada hiçbir direnişle karşılaşmayan isyancılar ilk iş olarak Ziraat Bankası kasasına el koydular
 
Hükümet kuvvetleri Elazığ’ı geri almak için askeri tedbirler düşünürken Elazığ halkı gerçekle yüz yüze gelerek isyancılara karşı hükümetten yana tutum almaya başladı
 
Bunun üzerine ahali kendi arasında gizlice tertibat alarak silahlanmaya başladı ve şehirde ve civar köylerde bulunan isyancılar üzerine hücum ettiler
 
Bu durum karşısında şaşıran isyan kuvvetleri dağılarak firar etmeye başladı
 
Harput’u geri alan ahali, adamlar göndererek hükümeti bu durumdan haberdar etti ve telgraf telleri onarılarak Elazığ ile olan haberleşmeyi sağladı
 
Mustafa Kemal Atatürk, gece Çankaya’da Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak, ikinci başkan General Kazım ve İnönü ile birlikte askeri tenkil planını tertipledi
 
Bu plan göre isyan bölgesi en kısa zamanda büyük kuvvetler ile sarılacaktı
 
Hareket Erzurum, Erzincan, Sivas, Diyarbakır ve Mardin üzerinden sevk edilecek birlikler tarafından icra edilecek ve hava kuvvetleri derhal harekete geçeceklerdi
 
Mardin üzerinden sevk edilecek birlikler güney demir yolları ile nakledileceklerdi
 
Meclis’te Takrir-i Sükûn Kanunu tasarısı görüşüldü ve uzun tartışmalardan sonra kabul edildi
 
Büyük Millet Meclisi Takrir-i Sükûn Kanunu ile hükümete İstiklal Harbi esnasında dahi verilmeyen büyük bir yetki verdi
İsyan sahasında askerler ileri hareketine devam ettikçe isyancılar iyice sıkıştılar
 
Bu sebeple bir kısmı taarruzda bulundu, diğer bir kısmı ise düşmüş oldukları vaziyeti anladıklarından dolayı Muş istikametinden firar etmeye çalıştı
 
İsyan mıntıkası çevresinde vilayetlerde ahali ve aşiretler arasında isyancılara karşı teşkilat yapıldı ve Siverek civarında bu teşkilatlar büyük faydalar gösterdi
 
Şeyh Sait Genç’in kuzeyindeki Şerafettin dağlarına kaçmak isterken askerlerimiz tarafından sarıldı ve kaçmak imkanının kalmadığını görünce de teslim olmak zorunda kaldı
 
Şeyh Sait’in yakalanarak tutsak edilmesinden sonra asilerin geri kalan kuvvetleri ile Türk askerleri arasındaki çatışmalar devam etmekteydi
 
Daha sonra isyana iştirak edenler askerlerimiz tarafından bir bir yakalanarak tutuklandı
 
Yargılanmak üzere Divan-ı Harplere ve İstiklal Mahkemelerine gönderildi
 

İran'da 5,7 büyüklüğünde deprem! Sınır köyünde kerpiçten yapılan bazı evler yıkıldı

TSK'dan hava saldırılarına karşı 'Atılgan' hamlesi
TSK'dan hava saldırılarına karşı 'Atılgan' hamlesi

TSK'dan hava saldırılarına karşı 'Atılgan' hamlesi

4 hava savunma sistemi geliştirdiklerini duyurdular
4 hava savunma sistemi geliştirdiklerini duyurdular

4 hava savunma sistemi geliştirdiklerini duyurdular

İran'daki deprem Van'ı vurdu... 9 vatandaşımız hayatını kaybetti
İran'daki deprem Van'ı vurdu... 9 vatandaşımız hayatını kaybetti

İran'daki deprem Van'ı vurdu... 9 vatandaşımız hayatını kaybetti

Libya'dan ABD'ye yeşil ışık: Engel olmayacağız!
Libya'dan ABD'ye yeşil ışık: Engel olmayacağız!

Libya'dan ABD'ye yeşil ışık: Engel olmayacağız!