03 Mart 2021 Çarşamba / 19 Recep 1442
Gece modu

Tarihte Sultan Melikşah'ın ölümü: Sultan Melikşah ne zaman ve nasıl öldü?

Sultan Melikşah ne zaman ve nasıl öldü? sorusunun yanıtı, TRT 1 ekranlarında yayınlanan Uyanış Büyük Selçuklu dizisinin son bölümünü izleyenler tarafından merak ediliyor. Sultan Melikşah'ın ölümü ile ilgili tarih kaynaklarında farklı bilgiler yazmaktadır. Sultan Melikşah öldükten sonra yerine sırasıyla 5 yaşındaki oğlu Mahmud, Berkyaruk, Muhammed Tapar ve Sencer geçmiştir. Tapar'dan sonra Büyük Selçuklu'nun en büyük hükümdarı Sencer olmuştur. İşte Malazgirt Zaferi'nin galibi Sultan Alparslan'ın oğlu Sultan Melikşah'ın ölümü ile ilgili merak edilenler.

27 Ocak 2021 Çarşamba 10:19 - Güncelleme: 27 Ocak 2021 Çarşamba 10:19

TRT 1 ekranlarında yayınlanan Uyanış Büyük Selçuklu dizisini izleyenler Sultan Melikşah'ın ölümüyle ilgili bilgi sahibi olmak istiyor. I. Melikşah, Anadolu'nun kapılarını Türklere açan Sultan Alparslan'ın oğludur. Büyük Selçuklu Devleti'nin en önemli hükümdarlarından biri olan Melikşah öldükten sonra yerine 5 yaşındaki oğlu Mahmud tahta geçirilmiş fakat bu saltanat uzun sürmemiştir. Peki,Sultan Melikşah ne zaman ve nasıl öldü? İşte tarihte Sultan Melikşah'ın ölümü ve sonrasında yaşananlar.

SULTAN MELİKŞAH NE ZAMAN VE NASIL ÖLDÜ?

38 yaşındayken ölen Sultan I. Melikşah Büyük Selçuklu Devleti'nin en önemli hükümdarlarından biridir. Tarih boyunca cesareti, azmi, savaşlardaki başarısıyla örnek olmuş bir isimdir.

Döneminde yazılmış olan tarihçilerin eserleri de Sultan Melikşah'ın neden ve nasıl öldüğü hakkında farklı bilgiler vermektedirler.

Tarihçi Ebu'l Feda Sultan Melikşah'ın 1092/1093 (Hicri 485)'te Bağdad'da bir sürek avından sonra hastalanıp öldüğünü yazmaktadır.

Hamdullah Müstevfî-i Kazvînî "Târîh-i Güzîde" adlı eserinde Melikşah'ın Kasım 1092'de (Hicri Şevval 485'te) 38 yaşında iken Bağdad'da bir sürek avından sonra öldüğünü bildirmektedir.

Ermeni kronik-tarihçi Vardan'a göre 1092'de "barış seven sultan karısı tarafından zehirlenip" öldürülmüş ve babası Alparslan'ın yanında Merend'de gömülmüştür.

Kırakos Ganjaketsis yazdığı Ermenistan Tarihi eserinde Melikşah'ın 20 yıl hüküm sürüp Ermeniler dahil tüm tebaları için iyi işler yaptığını fakat karısı tarafından zehirlenerek öldürüldüğünü yazmaktadır.

Urfalı Matias adlı Hristiyan tarihçi ise Melikşah'ın 27 Şubat 1092 veya 25 Şubat 1093'te Bağdad'da karısı olan Semarkand sultanının kızı tarafından zehirlenip öldürüldüğünü ve babası Alparslan'ın yanında Marand'da defin edildiğini bildirmektedir.

MELİKŞAH'TAN SONRA YERİNE KİM GELDİ?

Sultan Melikşah’ın ölümünden kısa bir süre sonra Vezir Nizam’ül-Mülk de Batınîler tarafından öldürüldü. Şeklen Irak ve Horasan’daki Büyük Selçuklu Sultanları’na bağlı olmak üzere Kirman Selçukluları, Suriye Selçukluları ve Anadolu Selçukluları olarak İmparatorluk parçalandı. Melikşâh’tan sonra yerine 5 yaşındaki oğlu Mahmud tahta çıkarıldıysa da Berkyaruk onu tanımadı. Berkyaruk da 1104 yılında öldü. Yerine kardeşi Muhammed Tapar (1105-1118) Isfahan’da tahta çıktı. Tapar’dan sonra Selçuklu Devleti’nin son büyük hükümdarı Sultan Sencer (1118-1157) tahta çıktı.

Gurlular’ı, Karahanlılar’ı, Harezmşahlar’ı tekrar vergiye bağladı. Halifenin siyasi gücü ele geçirme çabalarına tekrar son verdi, O’na yalnızca dini görevleri bıraktı. Ancak Karahıtaylar’a 1141’de Katvan’da yenildi. Bu yenilgi Sultan Sencer için bir dönüm noktası oldu ve bir daha toplanamadı.

Sultan Melikşah 19 Kasım 1092’de öldükten sonra yerine 5 yaşındaki oğlu Mahmud tahta geçirilse de Berkyaruk bunu kabul etmemiştir. Berkyaruk’un da 1104 tarihinde ölmesi sonrasında tahta kardeşi Muhammed Tapar geçmiştir. Tapar’dan sonra Büyük Selçuklu’nun en büyük hükümdarı Sancar olmuştur. Sultan Sancar Gurlular'ı, Karahanlılar'ı, Harezmşahlar'ı tekrar vergiye bağlayarak gücünü ve savaş bilgisini kanıtlamıştır.

Karahıtaylar ile 1141’de yaptığı savaşta yenilen Sultan Sancar bu yenilgi sonrasında toparlanamayarak 1153 tarihinde göçebe olan Oğuzlar’ın isyanı sonrasında esir alınmıştır. 3 yıl esir hayatı yaşayan Sultan Sancar kurtulduktan sonra 1157 tarihinde 72 yaşında ölmüştür.

SULTAN MELİKŞAH'IN HAYATI

Melikşah, 16 Ağustos 1055 pazar günü doğmuştur. 18 yaşında tahta geçen Melikşah'ın hükümdar olduğu dönem Büyük Selçuklu Devleti'nin en parlak dönemidir. Hükümdarlık döneminde Büyük Selçuklu Devleti en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

Önce amcasının isyanını bastırarak Maveraünnehir ile Harzem'i ele geçirdi. Ünlü vezir Nizamülmülk, Melikşah'ın gerek tahta çıkmasında, gerekse zaferlerinde önemli bir rol oynamıştı. Anadolu'nun dörtte üçü Melikşah zamanında elde edilmiş ve Suriye'de büyük başarılar kazanılmıştı.

1076'da Kudüs Fatımîler'den, 1085'te Antakya, iki yıl sonra da Urfa Bizanslılardan alınmıştır. Halep ve Şam da onun döneminde Selçuk idaresine geçmişti. Devletin hudutları Kaşgar'dan ve Seyhun mecrasından Akdeniz, Kızıl Deniz ve Umman Denizi'ne kadar genişlemişti. Bağdat'taki Abbasi Halifeleri de tamamıyla Selçuk İmparatorluğu'nun emri altında bulunuyordu. Yirmi sene hüküm süren I. Melikşah, cesareti gibi zekası ile, ilim sevgisi ve edebî seviyesiyle de tanınmıştır. Kendisi gibi bir Türk soyundan gelmiş olan Veziri Nizamülmülk ile birlikte hem bir çok memleketler almaya, hem de nehirlere köprüler, şehirlere kaleler ve su yolları gibi birçok eserler yapmaya muvaffak olmuştu.

Büyük İran şairi Ömer Hayyam onun sarayında himaye görmüş o devrin büyük fikir adamlarındandır.

Melikşah, Bağdat'ta bir rasathane kurmuş ve 1086 yılında başlayan ve dünyanın güneş etrafında dönmesi esasına dayanan bir takvim inkılabı yapmıştı ki buna "Celalî Takvimi" adı verilir.

Sarayında Türkçe konuşulmakla birlikte edebî dil Farsça idi. Kendisinin pek güzel rubaileri vardır. Celaleddin Melikşah'ın Berkiyaruk, Sencer, Mehmet adlı üç oğlu vardı ki üçü de hükümdarlık yapmışlardır.

Melikşah'ın en büyük ideali, bütün Müslüman devletleri bir bayrak altında toplayarak İslam Birliği'ni kurmaktı.

Melikşah zamanında Selçuklu İmparatorluğu en geniş sınırlarına ulaştı. Doğuda Seyhun Nehri ve Tanrı Dağları’ndan batıda Akdeniz ve Boğazlar’a, kuzeyde Kafkas Dağları’ndan güneyde Hint Denizi’ne kadar ulaşılmıştı. Melikşah döneminin en önemli iç olaylarından birisi de Hasan Sabbah’ın lderi olduğu Batıni hareketidir.

Hasan Sabbah, Alamut Kalesi’nde kurduğu yalancı cenneti ile bir tarikat kurmuş, tarikatına mensup fedailerle birçok Türk ve Müslüman ileri gelenlerine karşı suikastlar düzenlemeye başlamıştı.

Saltanatının son yıllarında Batıniler’le uğraşan Sultan Melikşâh 38 yaşında iken zehirlenerek öldü.

SULTAN MELİKŞAH'IN AİLESİ

Eşleri: Terken Hatun (İbrahim Tamgaç Han'ın kızı, Ahmed, Davud, I. Mahmud ve Mah Melek Hatun'un annesi.)

Zübeyde Hatun (Emir Yakuti'nin kızı, Berkyaruk'un annesi.)

Taceddin Seferiyye Hatun (Cariye kökenli, Muhammed Tapar ve Ahmed Sencer'in annesi.)

ERKEK ÇOCUKLARI

Ahmed, Davud, Berkyaruk, Muhammed Tapar, Ahmed Sencer, I. Mahmud, Tuğrul, Emir, Humar

KIZ ÇOCUKLARI

Cevher Hatun (Gazneli III. Mesut ile evlenmiştir.)

Mah Melek Hatun (Abbasi Halifesi Muktadi ile evlenmiştir.)

Seyyide Hatun (Abbasi Halifesi Mustazhir ile evlenmiştir.)

Uyanış Büyük Selçuklu 18. bölüm izle!

Uyanış Büyük Selçuklu 19. bölüm fragmanı yayında! Sultan Alparslan'dan Melikşah'a işaret!